ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ´ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΓ. ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΚΑΙ ΙΑΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ)

῾Μνημόνευε ᾽Ιησοῦν Χριστόν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν, ἐκ σπέρματος Δαυΐδ᾽ (Β´ Τιμ. 2, 8)

α. Τόν ῾καλόν στρατιώτην ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ᾽ μεγαλομάρτυρα ἅγιο Παντελεήμονα τόν ἰαματικό πού τιμᾶ ἐνδόξως σήμερα ἡ ᾽Εκκλησία μας φωτίζει τό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα τῆς σημερινῆς Κυριακῆς, παρμένο ἀπό τήν ποιμαντική λεγόμενη ἐπιστολή τοῦ ἀποστόλου Παύλου τήν Β´ πρός Τιμόθεον. ῞Οσα προτρεπτικά λέει ὁ ἀπόστολος γιά τόν μαθητή καί συνεργάτη του ἅγιο Τιμόθεο τά βλέπουμε ἐφαρμοσμένα ἤδη στόν ἅγιο Παντελεήμονα: ἡ δύναμή του ἦταν ἡ χάρη τοῦ Κυρίου ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, κακοπάθησε ὡς καλός στρατιώτης ᾽Εκείνου, ἀθλήθηκε νόμιμα, ἡ διαρκής μνήμη του ἦταν ὁ ἀναστημένος ᾽Ιησοῦς Χριστός. Κι ἡ ᾽Εκκλησία μας βεβαίως τά στοιχεῖα αὐτά πού μᾶς ὁδηγοῦν στή σωτηρία μας μᾶς τά προβάλλει ἔντονα, προκειμένου νά κρίνουμε τόν ἑαυτό μας πάνω σ᾽ αὐτά καί νά πορευόμαστε ἀντιστοίχως στή ζωή μας. Κατεξοχήν μάλιστα ἡ μνήμη μας πρέπει νά εἶναι διαρκῶς στόν ἀναστημένο ἀπό τούς νεκρούς ᾽Ιησοῦ Χριστό καί ἀπόγονο τοῦ Δαβίδ. ῾Μνημόνευε ᾽Ιησοῦν Χριστόν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν, ἐκ σπέρματος Δαυΐδ᾽.

β. 1. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος δέν μᾶς καλεῖ μέσω τῆς προτροπῆς του στόν ἅγιο Τιμόθεο νά μνημονεύουμε τόν ᾽Ιησοῦ Χριστό ὡς ἕνα πρόσωπο τῆς ἱστορίας γιά παιδαγωγικούς σκοπούς. ῾Η προτροπή του δηλαδή δέν ἔχει τήν ἔννοια μίας ἀνάμνησης πού ἀναπλάθει ἀπό τό παρελθόν ἕνα πρότυπο γιά παραδειγματισμό, ὅπως τό βλέπουμε νά συμβαίνει στίς διάφορες ἐπετείους σπουδαίων ἱστορικῶν γεγονότων ἤ ἀκόμη καί στή μνήμη τῶν ἁγίων τῆς ᾽Εκκλησίας. Κι αὐτό γιατί μία τέτοια μνημόνευση σημαίνει ὅτι τό πρόσωπο ἤ τό γεγονός ἀνήκει στό παρελθόν κι ἐπειδή ἔχει κάποια ἰδιαίτερη ἀξία θέλουμε νά τό προβάλλουμε ὡς καθοδηγητικό στοιχεῖο καί γιά τή δική μας ζωή στό παρόν.

῾Η προτροπή τοῦ ἀποστόλου ἔχει πολύ μεγαλύτερο βάθος κι ἐκφράζει τήν πίστη τοῦ ἴδιου καί τῆς ᾽Εκκλησίας γιά τό ποιός εἶναι ὁ ᾽Ιησοῦς Χριστός καί ποιά εἶναι ἡ σχέση μας μέ ᾽Εκεῖνον. ῾Ο ᾽Ιησοῦς Χριστός πού πρέπει νά μνημονεύουμε εἶναι ὁ ῾ἐγηγερμένος ἐκ νεκρῶν᾽, δηλαδή εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ πού μέ τήν ἀνάστασή Του φανέρωσε τή θεότητά Του ὡς Κύριος τῆς ζωῆς καί τοῦ θανάτου, καί ταυτοχρόνως εἶναι τέλειος ἄνθρωπος ὡς καταγόμενος ῾ἐκ σπέρματος Δαυΐδ᾽. Αὐτό σημαίνει ὅτι ὁ ἀπόστολος καλεῖ νά μνημονεύουμε ᾽Εκεῖνον πού εἶναι ζωντανός καί διαρκῶς παρών στή ζωή μας καί τή ζωή σύμπαντος τοῦ κόσμου, συνεπῶς καλεῖ νά ἔχουμε ἀνοικτά τά μάτια τῆς πίστης, γιά νά βλέπουμε τήν πραγματικότητα πού ζοῦμε στήν ᾽Εκκλησία: τόν Χριστό ὡς Θεό καί ἄνθρωπο πού μᾶς προσέλαβε στόν ῾Εαυτό Του καί μᾶς ἕνωσε μέ τόν Θεό.

2.  Μέ ἄλλα λόγια ἡ μνημόνευση αὐτή τοῦ Κυρίου ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ συνιστᾶ τήν αὐτονόητη ἐν πίστει κίνηση τοῦ μέλους τῆς ᾽Εκκλησίας, τοῦ βαπτισμένου καί χρισμένου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ζώντας τήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ στήν ὕπαρξή του ὡς ἐνδεδυμένος ᾽Εκεῖνον - ῾ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε Χριστόν ἐνεδύσασθε᾽ - Τόν ἀναπνέει ὅπως ἀναπνέει κανείς τόν ἀέρα γιά νά ζήσει. ῞Οταν ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος σημειώνει ὅτι πρέπει νά μνημονεύουμε περισσότερο τόν Θεό ἀπό τό νά ἀναπνέουμε - ῾μνημονευτέον τοῦ Θεοῦ μᾶλλον ἤ ἀναπνευστέον᾽ -, δηλαδή ἡ μνημόνευσή του εἶναι περισσότερο κι ἀπό θέμα ζωῆς καί θανάτου, αὐτό ἀκριβῶς σημειώνει: χωρίς Χριστό δέν ὑπάρχει ἀληθινή καί πραγματική ζωή. Χωρίς Χριστό ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἕνα ζωντανό πτῶμα. Τήν ἴδια ἔννοια ἔχει καί τό ῾ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε᾽ πού λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος σέ κάποια ἄλλη ἐπιστολή του.

Κι εἶναι περιττό βεβαίως νά τονίσουμε καί πάλι ὅτι μία τέτοια μνημόνευση ὡς ἀναγκαία γιά τήν ἴδια τήν πνευματική ζωή προϋποθέτει τήν ἐνέργεια τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Θέλουμε νά ποῦμε ὅτι ὁ πιστός δέν εἶναι δυνατόν νά ἀναφερθεῖ στόν Κύριο ὡς Θεό καί ἄνθρωπο, ἄν δέν τόν φωτίζει ἐν προκειμένῳ τό ἴδιο τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Μόνον ὁ ἐνεργούμενος ἀπό τή χάρη ᾽Εκείνου φθάνει στό ὑπέρ φύσιν σημεῖο πίστης καί ἀποδοχῆς τῆς θεανθρωπότητάς Του, κάτι πού ἐξόχως σημειώνει ὁ ἀπόστολος: ῾Οὐδείς δύναται εἰπεῖν Κύριον ᾽Ιησοῦν εἰ μή ἐν Πνεύματι ῾Αγίῳ᾽.  ῎Ετσι ἡ μνημόνευση τοῦ ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, κατά τόν ἀπόστολο, εἶναι ἡ  ἐπιβεβαίωση τῆς ὕπαρξης στήν καρδιά τοῦ πιστοῦ τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία τόν καθοδηγεῖ νά βιώνει τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ ὡς Πατέρα: τό ῾Κύριε ᾽Ιησοῦ Χριστέ᾽ παραπέμπει εὐθέως στό ῾ἀββᾶ ὁ Πατήρ᾽.

3. Τά παραπάνω ἐξηγοῦν εὔκολα  γιατί ἡ ᾽Εκκλησία μας ἀπαρχῆς μέ τούς ἁγίους θεοπνεύστους Πατέρες της θεώρησε ὅτι ἡ κατεξοχήν προσευχή πού συμπυκνώνει κάθε προσευχή της καί συνιστᾶ μία συνοπτική ὁμολογία πίστης της εἶναι τό ῾Κύριε ἐλέησον᾽ ἤ μέ τήν πιό ἀνεπτυγμένη μορφή του τό ῾Κύριε ᾽Ιησοῦ Χριστέ, Υἱέ καί Λόγε τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ἐλέησόν με τόν ἁμαρτωλόν᾽. Σ᾽ αὐτήν τή μονολόγιστη λεγόμενη προσευχή ἔχουμε τήν ἐπακριβή ἐπιβεβαίωση τῆς προτροπῆς τοῦ ἀποστόλου Παύλου: μνημονεύουμε καί ἐπικαλούμαστε τόν ᾽Ιησοῦ Χριστό ὡς Θεό καί ἄνθρωπο, ὁ ῾Οποῖος ἦλθε στόν πεσμένο στήν ἁμαρτία κόσμο, προκειμένου νά μᾶς σώσει. Τό ἔλεός Του εἶναι ἡ ἀπάντηση στή διαστροφή τῆς ἁμαρτίας τοῦ ἀνθρώπου, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει μάλιστα συναίσθηση αὐτῆς καί τοποθεῖται ἐν ταπεινώσει ἀπέναντί Του. Γι᾽ αὐτό καί ὄχι μόνο στίς ἀκολουθίες τῆς ᾽Εκκλησίας ἀλλά καί σέ κάθε ἐπίπεδο τῆς ζωῆς τό ῾Κύριε ἐλέησον᾽ συνοδεύει ὄχι μόνο τόν μοναχό – ἡ ῾ἀποκλειστικότητα᾽ αὐτή δέν συνάδει πρός τήν ἐκκλησιαστική πίστη - ἀλλά καί τόν κάθε βαπτισμένο χριστιανό. Σέ διαφωνία πάνω στό θέμα αὐτό γιά παράδειγμα ἑνός μοναχοῦ μέ τόν  μεγάλο Πατέρα τῆς ᾽Εκκλησίας ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, ὁ ὁποῖος ἐν ἀντιθέσει πρός τόν μοναχό ὑποστήριζε ὅτι ἡ μνημόνευση τοῦ Χριστοῦ εἶναι γιά ὅλους τούς πιστούς μικρούς καί μεγάλους, ἄγγελος Κυρίου ἐμφανίστηκε στόν μοναχό γιά νά τοῦ πεῖ ὅτι ἡ ἀλήθεια βρίσκεται στόν ἅγιο Γρηγόριο.

4. Τό μόνο πού ἀπαιτεῖται νά κατανοήσουμε οἱ πιστοί εἶναι ὅτι ἡ μνημόνευση τοῦ Χριστοῦ δέν γίνεται κατά τρόπο ἐξωτερικό καί τυπικό. Οἱ ῾τεχνικές᾽ τῆς εὐχῆς τοῦ Χριστοῦ ἤ ἡ ἐπανάληψη τοῦ ἁγίου ὀνόματός Του σάν κάτι τό μαγικό πόρρω ἀπέχουν ἀπό αὐτό πού ζεῖ ἡ ᾽Εκκλησία μας καί λέει ὁ ἀπόστολος. ῾Η μνημόνευση τοῦ Χριστοῦ γίνεται ἐν Πνεύματι ῾Αγίῳ, ὅπως εἴπαμε, καί μέ θερμότητα ἀγάπης πρός τό πανάγιο πρόσωπό Του. ῾Η ἀγάπη μας πρός τόν Χριστό, τόν ᾽ἐξ Οὗ καί δι᾽ Οὗ καί εἰς ῞Ον τά πάντα ἔκτισται᾽, θέτει σέ ἐνέργεια κατά τρόπο αὐξητικό τή χάρη τῆς μνήμης Του καί ἡ ἀγάπη αὐτή ἀποτελεῖ τό ῾κλειδί᾽ τῆς συνεχοῦς ἐπανάληψης τοῦ ὀνόματός Του. Κι αὐτό θά πεῖ ὅτι ἡ μνήμη Του καί ἡ ἀδιάκοπη ἐπίκλησή Του προϋποθέτει τήν τήρηση τῶν ἁγίων Του ἐντολῶν. Πιστός πού ἐπικαλεῖται τόν Κύριο χωρίς νά ὁδεύει κατά τίς ἐντολές Του, κατεξοχήν τήν ἀγάπη πρός τόν συνάνθρωπό του, μᾶλλον δουλεύει σέ ἀλλότριο δεσπότη καί ὄχι στόν Κύριο ᾽Ιησοῦ Χριστό. ῾Ο λόγος τοῦ μεγάλου Πατέρα ἁγίου Μαξίμου τοῦ ὁμολογητοῦ ἐν προκειμένῳ εἶναι καταπέλτης: ῾᾽Εκεῖνος πού μπόρεσε νά ἀποκτήσει τήν τέλεια ἀγάπη καί νά ρυθμίσει σύμφωνα μέ αὐτήν ὄλην τή ζωή του, αὐτός ἐπικαλεῖται τόν Κύριο ᾽Ιησοῦ ἐν Πνεύματι ῾Αγίῳ᾽ (4^η ἑκατ. Περί ἀγάπης).

γ. Δέν ὑπάρχει πιό ἰσχυρό ὅπλο στά χέρια μας ἀπό ῾τό ὄνομα τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα᾽ τοῦ ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος ἐκφράζοντας καί τή δική του ζωή μᾶς παρακινεῖ σ᾽ αὐτό, ἡ ᾽Εκκλησία μας τό ἔχει ὡς τόν πιό μεγάλο καί ὑπερθαύμαστο θησαυρό της, τό θεμέλιο τῆς ὕπαρξής της. ῎Ας μάθουμε νά ἀναπνέουμε Αὐτόν πού συνιστᾶ τήν ἴδια τή ζωή μας καί ῾τήν ψυχή τῆς ψυχῆς μας᾽ (ὅσιος Μακάριος). Τότε θά μάθουμε ἐμπειρικά τό τί σημαίνει δύναμη πίστης καί φανέρωση τῆς Βασιλείας Του ἤδη ἀπό τόν κόσμο αὐτόν.

ΟΙ ΠΙΣΤΟΙ ΕΝ ΔΙΩΓΜΩ

ΟΙ ΠΙΣΤΟΙ ΕΝ ΔΙΩΓΜΩ

«Kαι έσεσθε μισούμενοι υπό πάντων διa το όνομά μου…» (Λουκ.  21,17)

  ΑΚΟΥΣΑΤΕ, ἀγαπητοί μου, αὐτὰ τὰ λόγια; Εἶνε προφητεία, ποὺ εἶπε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Ὅ,τι εἶπε ἐκεῖνος, ἔγινε, καὶ γίνεται, καὶ θὰ γίνεται μέχρι κεραίας. «Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι» (Ματθ. 24,35). Ἀκοῦμε λοιπὸν τὸν Κύριο νὰ λέῃ· «Καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου» (Λουκ. 21,17).

Σὲ ποιούς λέει τὰ λόγια αὐτά; Τὰ λέει στοὺς μαθητάς του στὴν ἀρχὴ τῆς δημοσίας δράσεώς του. Τί ἀντίθεσι μὲ τὸ Μωάμεθ, τὸν ἱδρυτὴ τῆς θρησκείας τῶν μουσουλμάνων! Αὐτὸς μὲ ἄλλο τρόπο μάζεψε ὀπαδούς. Ἐλᾶτε κοντά μου, λέει, καὶ θά ᾿χετε πλούτη, θά ᾿χετε ἀργύριον καὶ χρυσίον, θά ᾿χετε ἠδονὰς καὶ ἀπολαύσεις, θά ᾿χετε χαρέμια, θά ᾿χετε ὅλα τὰ ἐπίγεια ἀγαθά. Ἀντιθέτως ὁ Κύριος· δὲν ὑπεσχέθη οὔτε δόξες, οὔτε χρῆμα, οὔτε ἡδονάς, ἀλλὰ τί; Διωγμό! Θὰ διωχθῆτε, εἶπε, ἀπὸ μικροὺς καὶ μεγάλους, ἀπὸ ἐχθροὺς καὶ φίλους, «καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου». Καὶ πράγματι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἀπὸ τὴ γέννησί του, ὁ χριστιανισμὸς ἐγνώρισε τὸν διωγμό.

Αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ Κύριος, τὸ βλέπουμε νὰ ἐκπληρώνεται μέσα στὴν ἱστορία. Τὸ βλέπουμε ἐν πρώτοις στὴν ἱστορία τῶν δώδεκα ἀποστόλων. Ποιός ἀπ᾿ αὐτοὺς εἶχε τέλος εἰρηνικό; Ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Ἰωάννη κανείς ἄλλος· ὅλοι μαρτύρησαν. Ἐκπληρώθηκε ἡ προφητεία τοῦ Χριστοῦ· οἱ κορυφαῖοι Πέτρος καὶ Παῦλος μαρτύρησαν ἐπὶ Νέρωνος στὴ Ῥώμη. Ὁ Ἀνδρέας σταυρώθηκε ἀνάποδα στὴν Πάτρα. Ὁ Ἰάκωβος ἐσφάγη σὰν ἀρνὶ στὰ Ἰεροσόλυμα… «Καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου». Τὸ διο βλέπουμε καὶ στὴν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων· ἐκπληρώνονται οἱ λόγοι τοῦ Χριστοῦ μας. Ἐδιώχθη ἡ Ἐκκλησία ἀπὸ Ἰουδαίους, ἀπὸ εἰδωλολάτρες, ἀπὸ αὐτοκράτορες· δέκα αὐτοκράτορες, ὁ ἕνας κατόπιν τοῦ ἄλλου, μὲ ὅλα τὰ μέσα ποὺ διέθετε ἡ ῥωμαϊκὴ ἐξουσία, ἐδίωξαν τοὺς Χριστιανούς. Αὐτοὺς ποὺ μυρμήγκι δὲν πατοῦσαν, ἀλλὰ ―κατὰ τὴν ὁμολογία καὶ ἐχθρῶν τους― ἦταν τὰ εὐεργετικώτερα στοιχεῖα τῆς κοινωνίας, τοὺς κατεδίκαζαν. Τὸ μόνο τους ἔγκλημα ἦταν, ὅτι εἶνε Χριστιανοί. Τοὺς ἔθεταν τὸ ἐρώτημα· Εἶσαι Χριστιανός; Ἂν ἔλεγαν «ὄχι», ἔσῳζαν τὴ ζωή τους· ἂν ἔλεγαν «ναί», ἔχαναν τὴ ζωή τους. Σήμερα ἡ πίστι δὲ᾿ στοιχίζει οὔτε μιὰ δραχμὴ σ᾿ ἕνα νεκρὸ χριστιανό· τότε στοίχιζε διωγμὸ καὶ μαρτύριο.

Ἕνας ἀπὸ τοὺς φοβερωτέρους διώκτας τῆς χριστιανοσύνης ἦτο ὁ Διοκλητιανός. Ἐπὶ τοῦ διωγμοῦ αὐτοῦ τοῦ αὐτοκράτορος τῆς Ῥώμης ἐδιώχθη καὶ ὁ ἅγιος Παντελεήμων.

* * *

Μίλησα ἄλλοτε λεπτομερῶς γιὰ τὸ βίο τοῦ ἁγίου. Τώρα λέγω συντόμως, ὅτι πατρίδα τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος ἦταν ἡ Μικρὰ Ἀσία, ποὺ τὸ ἔδαφός της εἶνε γεμᾶτο ἀπὸ ἱερὰ λείψανα ἁγίων. Ἰδιαιτέρα πατρίδα του ἦταν ἡ Νικομήδεια. Ἐκεῖ γεννήθηκε· καὶ ἐκεῖ, μέχρι τὸ 1922, ὑπῆρχε ναὸς μεγάλος ἐπ᾿ ὀνόματί του, στὸν ὁποῖο συνέῤῥεαν πλήθη Μικρασιατῶν γιὰ νὰ ἑορτάσουν τὴ μνήμη του.

Ὁ πατέρας τοῦ ἁγίου ἦταν εἰδωλολάτρης, ἡ μητέρα του εὐσεβὴς Χριστιανή. Εὐφυὴς καὶ ἐπιμελὴς ὁ ἅγιός μας, σπούδασε τὴν ἰατρικὴ ἐπιστήμη κοντὰ σὲ διασήμους τότε ἰατρούς, καὶ ἀνεδείχθη ἐπιστήμων. Διέφερε ὅμως ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἰατρούς· ἐκεῖνοι ἦταν εἰδωλολάτρες, αὐτὸς ―ἕνας μέσα σὲ χίλιους― ἦτο Χριστιανός. Τί ἀξίζει ὁ ἕνας! Ὁ χριστιανισμὸς δὲν εἶνε ποσότης· εἶνε ποιότης.

Ὡς Χριστιανὸς ἰατρὸς ὁ ἅγιος Παντελεήμων ἦτο ἐντριβέστατος στὴν ἐπιστήμη. Ἀλλ᾿ ἐκεῖ ποὺ τὰ ἄλλα φάρμακα σταματοῦν ἐκεῖνος προχωροῦσε μὲ τὸ μοναδικὸ φάρμακο ποὺ λέγεται πίστις. Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔκανε θαύματα, ποὺ κατέπλησσαν τὸν κόσμο.

Ἡ φήμη του ἁπλώθηκε. Αὐτὸ ὅμως προκάλεσε τὸ φθόνο τῶν συναδέλφων του. Τὸν ὡδήγησαν ἐνώπιον τοῦ κριτηρίου καὶ τὸν ρώτησαν· ―Εἶσαι Χριστιανός; ―Ναί! ἀπήντησε. Προσπάθησαν νὰ τὸν μεταπείσουν μὲ διάφορες ὑποσχέσεις. Τὰ ἀρνήθηκε ὅλα. Τότε ἄρχισε τὸ μαρτύριό του· ἕνα μαρτύριο, ποὺ ἐὰν σᾶς τὸ διηγηθῶ θ᾿ ἀνατριχιάσετε. Ἔμεινε σταθερὸς καὶ γενναῖος μέχρι τέλους· θυσίασε τὴ ζωή του γιὰ τὸ Χριστό.

* * *

Ἀπὸ τότε, ἀγαπητοί μου, πέρασαν 16 αἰῶνες. Καὶ στὸ διάστημα αὐτό, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, δὲν ἔπαυσε νὰ διώκεται ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Καὶ στὶς ἡμέρες μας εδαμε ἐκρήξεις διωγμοῦ· σκοτεινὲς δυνάμεις ἀπείλησαν νὰ τὴ διαλύσουν καὶ νὰ τὴν ἐξοντώσουν.

   Τὸ 1917 ἔγινε ἡ ἐπανάστασι στὴ Ῥωσία καὶ κύριο στόχο εἶχε, νὰ σβήσῃ τὴν Ἐκκλησία. Μαρτύρησαν τότε χιλιάδες· καὶ ἱεράρχαι καὶ μοναχοὶ καὶ διάκονοι καὶ λαός (ἄντρες-γυναῖκες)· νεομάρτυρες τῆς ῥωσικῆς ἐκκλησίας.

   Μετὰ πέντε ἔτη, τὸ 1922, νέα ἔκρηξι μίσους στὴ Μικρὰ Ἀσία, ὅταν συνέβη ἡ καταστροφή. Ἕνα θηρίο τῆς ἀβύσσου, ὁ Κεμάλ, κατεδίωξε τοὺς Ἕλληνες. Ἐσφάγησαν ἕνα ἑκατομμύριο Μικρασιᾶται. Ὅσοι διεσώθησαν, ῥακένδυτοι καὶ πειναλέοι, ἦρθαν στὴν Ἑλλάδα.

   Διωγμὸς στὴ Ῥωσία, διωγμὸς στὴ Μικρὰ Ἀσία, διωγμὸς καὶ στὰ Βαλκάνια ἀφ᾿ ὅτου περιῆλθαν στὴ σφαῖρα ἐπιρροῆς τοῦ κομμουνισμοῦ. Νὰ δοξάζουμε τὸ Θεὸ ποὺ ἡ Ἑλλὰς ἔμεινε τότε ἐκτὸς σιδηροῦ περαπετάσματος· μεγάλη εὐλογία. Ἐνῷ στὴ Σερβία, στὴ Ῥουμανία, στὴ Βουλγαρία στυγνὰ καθεστῶτα ἐδίωξαν ἀπηνῶς τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.

   Ἀλλ᾿ ἐκεῖ ποὺ ὁ διωγμὸς ἐκορυφώθη, ὅπως ἐπὶ Νέρωνος καὶ Διοκλητιανοῦ, ἦταν στὴν Ἀλβανία. Ἐκκλησίες κλειστές, παπᾶδες σφαγμένοι, εἰκόνες σπασμένες, νεκροταφεῖα ρημαγμένα, ὀνόματα ἀλλαγμένα… Οὔτε τὸ σταυρό τους νὰ μὴ μποροῦν νὰ κάνουν.

   Στὴν Ἑλλάδα; Κ᾿ ἐδῶ διωγμός! Ὡς ἐπίσκοπος ποὺ ὑπηρέτησε χρόνια Ἐκκλησία καὶ γένος, τολμῶ νὰ πῶ, ὅτι ἀπὸ τὴ δεκαετία τοῦ ᾿60 ἄρχισε ἕνας διωγμὸς ὄχι λιγώτερο ἀπηνής. Σκοτεινὲς δυνάμεις ζητοῦν νὰ ξεῤῥιζώσουν μέσα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ λαὸ τὴν πίστι στὸ Χριστό, ποὺ εἶνε ἀῤῥήκτως συνδεδεμένη μὲ τὴν πατρίδα. ― Διωγμὸς ἀπὸ τὸ ῥαδιόφωνο, ποὺ μεταδίδει μηνύματα ἐναντίον τῆς πίστεώς μας. ― Διωγμὸς ἀπὸ τὴν τηλεόρασι, ποὺ εἶνε ἡ χειρότερη τῶν Βαλκανίων. ― Διωγμὸς ἀπὸ περιοδικὰ καὶ ἐφημερίδες ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθέρας ἐκφράσεως. ― Διωγμὸς ἀπὸ θεατρικοὺς θιάσους, τοὺς ὁποίους ἐνισχύει μὲ χρήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ κράτος, καὶ δυστυχῶς περιέρχονται τὶς πόλεις καὶ διακωμῳδοῦν ἱερὰ καὶ ὅσια. ― Διωγμὸς καὶ μὲ νόμους, ὅπως ἦταν ὁ διαβόητος νόμος Τρίτση (1.700 τοῦ 1987 κατὰ τῆς περιουσίας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἐκκλησίας) καὶ τόσοι ἄλλοι.

* * *

  Νὰ δειλιάσουμε; Ὄχι! Ἡ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας μας εἶνε ἱστορία ἀγώνων καὶ ἡρωϊσμοῦ. Ἡ Ἐκκλησία θὰ ἐξέρχεται πάντοτε νικήτρια. Οἱ διῶκται της, αὐτοί θὰ διαψευσθοῦν. Τὸ βεβαιώνει ἡ ἱστορία. ― Ἐπὶ Διοκλητιανοῦ· ἔκοψε ὁ Διοκλητιανὸς νομίσματα, πάνω στὰ ὁποῖα ἔγραφε «Τέλος χριστιανισμοῦ». Λάθος! Δὲν πέρασαν λίγα χρόνια, ἦρθε ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, καὶ σὲ λίγο ἡ Ἐκκλησία ἔγινε ἡ ἐπίσημος θρησκεία τῆς αὐτοκρατορίας. ― Διωγμὸς ἔπειτα ἐπὶ Ἰουλιανοῦ. Ζήτησε ν᾿ ἀναστήσῃ τὴν εἰδωλολατρία· ἀλλὰ στὸ τέλος τῆς ζωῆς του, ὑπὸ δραματικὲς συνθῆκες, ἀναγκάστηκε νὰ πῇ· «Νενίκηκάς με, Ναζωραῖε». ― Διωγμὸς τοῦ χριστιανισμοῦ κατὰ τὴ Γαλλικὴ ἐπανάστασι. Τότε ὁ Βολταῖρος, ὁ πατριάρχης τοῦ ἀθεϊσμοῦ, εἶπε, ὅτι σὲ λίγο κανείς δὲν θ᾿ ἀνοίγῃ πλέον τὸ Εὐαγγέλιο. Ἀλλὰ διεψεύσθη. Πῶς διεψεύσθη· τὸ σπίτι του στὸ Παρίσι ἔγινε βιβλιοθήκη ἁγίων Γραφῶν! ― Διωγμὸς καὶ στὴ Ῥωσία ἐπὶ Μὰρξ καὶ Λένιν καὶ Στάλιν. Τὸ ἀποτέλεσμα· τώρα ἐκάμφθη ἡ σκληρότητά τους, τὸ σιδηροῦν παραπέτασμα ὑπέστη ῥήγματα ἐπὶ Κορμπατσὼφ μὲ τὴν περεστρόικα καὶ ἄνοιξαν δικλεῖδες ἐκτονώσεως. Διότι εἶδαν τὴ δύναμι τῆς Ἐκκλησίας.

Δὲν ἀπελπιζόμεθα. Ἔχοντας ὅμως ὑπ᾿ ὅψιν αὐτὰ πρέπει νὰ ἑτοιμαζώμεθα νὰ μαρτυρήσουμε! Σᾶς τὸ λέω· ἐὰν δὲν πᾶμε ἐμεῖς οἱ ἐπίσκοποι φυλακή, δὲν σῴζεται ἡ Ἑλλάς! Νὰ μὴν πάω φυλακὴ γιὰ πορνεία, γιὰ κλοπή, γιὰ καταχρήσεις καὶ ἄλλες ἄτιμες πράξεις· νὰ πάω φυλακὴ γιὰ τὸ Χριστό, γιὰ τὴν ἁγία του Ἐκκλησία, θὰ εἶνε ἡ ἁγιωτέρα ἡμέρα τῆς ζωῆς μου. Μέχρι φυλακῆς! Μιμηταὶ τῶν μαρτύρων καὶ τῶν ἁγίων πατέρων. Καὶ τότε ἡ Ἐκκλησία πάλι θὰ νικήσῃ. Διότι ὅποιος πάει κόντρα μὲ τὸ Χριστό, θὰ γίνῃ στάχτη· αὐτὸ τὸ δίδαγμα μᾶς δίδει σήμερα ὁ ἅγιος Παντελεήμων. Ἐμεῖς νὰ ποθοῦμε καὶ νὰ νοσταλγοῦμε τὴν οὐράνιο πατρίδα, στὴν ὁποία λάμπει ὁ ἀστὴρ τῆς Βηθλεὲμ εἰς αἰῶνας αἰώνων· ἀμήν.

† ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

(ἱ. ναὸς Ἁγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης 27-7-1987)

Συνετοί καί ἁπλοί (Ἁγίου Παντελεήμονος) - π. Γρηγόριος Μουσουρούλης

Ζ´Κυριακή Ἐπιστολῶν (Ἁγίου Παντελεήμονος)

Λόγος εἰς τόν Ἀπόστολον

Συνετοί καί ἁπλοί

« Δώῃ γάρ σοι ὁ Κύριος σύνεσιν ἐν πᾶσι» (Β´Τιμ. β´7)

˜˜˜˜˜˜˜˜

« Δώῃ γάρ σοι ὁ Κύριος σύνεσιν ἐν πᾶσι»

****

        Ὁ Τιμόθεος εἶχε ἐπιφορτισθεῖ ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο μέ τό ἐπισκοπικό ἀξίωμα. Ὡς ἐπίσκοπος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ὄφειλε νά εἶναι στολισμένος μέ ὅλες τίς χριστιανικές ἀρετές. Ὄχι μόνο διότι τά μάτια τῶν χριστιανῶν ἦταν στραμμένα στόν ποιμένα τους, ἀλλά καί διότι ὡς έπίσκοπος εἶχε νά ἀντιμετωπίσει πληθώρα προβλημάτων, τά ὁποῖα ἔπρεπε νά λύσει κατά τόν πλέον κατάλληλο τρόπο. Σ᾽αὐτή του τήν ἀποστολή ἔπρεπε νά πρυτανεύει ἡ ἀρετή τῆς συνέσεως, τῆς φρονιμάδας. Ἡ θέση του ἀπαιτοῦσε ἐνέργειες καί συμπεριφορές πολύ προσεγμένες, ὥστε οἱ ἄνθρωποι οἱ εἰλικρινεῖς καί τίμιοι νά οἰκοδομοῦνται εἰς Χριστόν, ἀλλά καί οἱ ἰδιοτελεῖς καί πονηροί νά ἀποκαλύπτονται καί νά μπαίνουν στή θέση τους.

        Ἡ ἴδια ἀρετή πρέπει νά κοσμεῖ καί κάθε χριστιανό. Αὐτήν εἶχαν ἀνάγκη οἱ Μάρτυρες, Ὅπως ὁ Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Παντελεήμων τοῦ ὁποίου τήν μνήμη ἑορτάζουμε σήμερα, αὐτήν ἔχουμε ἀνάγκη καί ἐμεῖς πού ζοῦμε σ᾽ἕνα κόσμο ἐν πολλοῖς κίβδηλων ἀνθρώπων. Σ᾽ἕνα κόσμο πλάνης καί ἀπάτης. Νά δοῦμε λοιπόν ποῦ χρειάζεται ἡ σύνεση καί πῶς θά τήν ἀποκτήσουμε.

****

« Δώῃ γάρ σοι ὁ Κύριος σύνεσιν ἐν πᾶσι»

        Εἴπαμε ὅτι ὁ χριστιανός ὀφείλει νά κοσμεῖται ἀπό κάθε ἀρετή. Αὐτό ὅμως δέν εἶναι ἀρκετό. Ὀφείλει νά εἶναι ἐφοδιασμένος μέ τόν φωτισμό καί τήν Χάρη πού πηγάζει ἀπό τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καί γίνεται ρυθμιστής καί συντονιστής τῶν ἀρετῶν. Ἔχει ἀνάγκη σύνεσης ὁ πιστός, ὥστε νά μπορεῖ νά διακρίνει τήν ἀλήθεια ἀπό τό ψέμα. Ἀλλοιῶς καθίσταται θαυμάσιο ὑλικό γιά παγίδευση. Ἡ ἔλλειψη σύνεσης, ἡ ἔλλειψη φρονιμάδας, καθιστᾶ τόν ἄν-θρωπο εὐάλωτο στά χέρια ἀνθρώπων ἀσυνεί-δητων καί πλάνων. Ἀδελφοί μου, τά πράγματα μᾶς ἀναγκάζουν νά ὁμολογήσουμε, χωρίς διάθεση κατάκρισης καί ναρκισσισμοῦ, ὅτι σήμερα ἰδιαίτερα εἴμαστε περιστοιχισμένοι ἀπό ἀνθρώπους κίβδηλους καί πλάνους.  Ὅλους  αὐτούς εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νά τούς ἀντιματωπίσουμε. Καί νά τούς ἀντιμετωπίσουμε μέ γενναιότητα καί ἀποτελεσματικότητα.

Πόσοι ἄνθρωποι σήμερα πέφτουν θύματα τέτοιων καταστάσεων ἀπό τά ἁπλούστερα μέχρι τά οὐσιαστικότερα τῆς ζωῆς. Παγιδεύονται μέ τήν ὑπόσχεση εὔκολου πλουτισμοῦ. Παγιδεύον-ται ἀπό τό διαδίκτυο μέ πολλούς καί διαφόρους τρόπους καί βρίσκονται στό χάος τῆς ἀβύσσου χωρίς νά τό καταλάβουν.

Δέν εἶναι ἀρκετό νά ἔχει τό χάρισμα τοῦ χαρωποῦ ἀνθρώπου. Ὁ χαρούμενος ἄνθρωπος μέ τό εἰλικρινές  μειδίαμά του, μέ τόν θερμό καί αἰσιόδοξο λόγο του δημιουργεῖ κλίμα  φιλικό καί ἐνθαρρύνει. Ἄν ὅμως δέν διακρίνεται ἀπό τήν ἀρετή τῆς δυνέσεως, τῆς διακρίσεως, τότε καί ὁ ἴδιος κινδυνεύει καί τούς ἄλλους βάζει σέ πειρασμό. Διότι ἀπό τά μικρά ἔρχονται τά μεγάλα. Ὁ παλαιός ἄνθρωπος εἶναι μέσα μας ὁλοζώντανος καί δέν ξέρουμε πότε μπορεῖ νά «χτυπήσει». Συμμαχώντας μάλιστα μέ τόν θανάσιμο ἐχθρό μας τόν διάβολο, ὁ ὁποῖος εὐκαίρως ἀκέρως ρίχνει τά πεπυρωμένα βέλη του ἐναντίον μας μπορεῖ νά μᾶς καταστρέψει.

Σύνεση μᾶς χρειάζεται ὥστε νά μή παρασυ-ρόμαστε  καί νά μή ἐξαπατώμεθα ἀπό αὐτό πού κάμνει ἐντύπωση, οὔτε νά συγκινούμεθα ἀπό στιγμιαίους ἐνθουσιασμούς. Οὔτε πάλι νά ἐκθέ-τουμε τόν ἑαυτό μας σέ κίνδυνο, χωρίς λόγο καί μέ ἐπιπολαιότητα. Τόν θησαυρό τῆς ψυχῆς μας ὀφείλουμε νά τόν προφυλάσσουμε, ὅπως θά προφυλάσσαμε τό πιό πολύτιμο μαργαριτάρι.

Εἶναι ἀρετή τό νά μή διαστάζει κανείς νά ὑποδεικνύει τά λάθη στόν φίλο του, ἔστω καί ἄν τόν πικραίνει. Ἄν ὅμως ἡ ὑπόδειξη γίνεται σέ ὥρα πού ὁ ἄλλος δοκιμάζεται καί θλίβεται, ἤ ἄν γίνεται μέ τρόπο πού τόν ἐξουθενώνει. Τότε εἶναι φανερό ὅτι δέν πρόκειται γιά ἀρετή ἀλλά γιά ἔλλειψη κρίσης, σύνεσης καί στοργῆς. Πόσες τέτοιες ἀκρισίες δέν τίναξαν καί δέν τινάσσουν στόν ἀέρα φιλίες εἰλικρινεῖς καί μακροχρόνιες, συνεργασίες καρποφόρες. Πόσες τέτοιες παρεμ-βάσεις ἄκριτες καί ἀσύνετες δέν ἀναστάτωσαν καί ἀναστατώνουν ἤ καί διαλύουν οἰκογένειες. Πόσες φορές ἡ ἔλλειψη σύνεσης καί ἡ ἄκαιρη ἐπέμβαση τῶν γονέων δέν ἔκαμαν τά παιδιά πάνω στήν ἀντίδρασή τους νά τά πετάξουν ὅλα· ἀκόμη καί νά ἀποστραφοῦν τήν πίστη καί νά μείνουν μακριά ἀπό τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία πού εἶναι ἡ Κιβωτός τῆς σωτηρίας;

Σύνεση καί διάκριση ἀπαιτεῖται στό νά ἐκμεταλλευόμαστε τίς περιστάσεις, πού μᾶς προσφέρονται καθημερινά στή ζωή. Ὀφείλουμε δέ νά παραδεχθοῦμε ὅτι καθημερινά μᾶς προσφέρεται πλῆθος εὐκαιριῶν. Κάθε μία ἀπ᾽αὐτές εἶναι ἀνάγκη νά τίς ἀξιοποιοῦμε γιά τό καλό Γιά τήν ἄσκηση τῆς ἀγάπης. Γιά τήν οἰκοδομή τή δική μας καί τοῦ πλησίον μας. Νά τίς ἀξιοποιοῦμε ἔτσι ὥστενά προοδεύουμε στήν ἀρετή. Κάθε εὐκαιρία εἶναι ἀνάγκη νά τήν χρησιμοποιοῦμε ἔτσι ὥστε νά δοξάζεται καί νά μεγαλύνεται τό ὄνομα τοῦ Κυρίου μας.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς σχολιάζοντας σέ μιά ὁμιλία του στόν Ἅγιο Δημήτριο τόν λόγο τοῦ Κυρίου «γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις καί ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί» λέγει τά ἑξῆς: «Τό φίδι φυλάει μέν ἄγρυπνα τόν ἑαυτό του, ἀλλά καί ἐπιβουλεύεται τά ἄλλα ζῶα· ἔχει ἱκανότητα προφυλάξεως, ἀλλά καί δύναμη κακοποιό. Τό δέ περιστέρι εἶναι ἄδολο, ἀλλά ἀφύλαχτο.

Παραγγέλλει λοιπόν ὁ Κύριος στούς ἰδικούς του νά μή εἶναι οὔτε κακοποιοί ὅπως τά φίδια, οὔτε ἀφύλαχτοι ὅπως τά περιστέρια. Ἀλλά νά συνδυάζουν συνετά τήν ἄγρυπνη προφύλαξή τους μέ τήν φρόνιμη ἀκακία καί ἁπλότητα καί νά εἶναι ἄγρυπνοι μέν καί σταθεροί στήν διατήρηση τῆς εὐσέβειας καί ἀρετῆς τους, νά φέρονται ὅμως μέ πολλή ἀκακία σ᾽αὐτούς πού τούς κάμνουν  κακό. Αὐτός λοιπόν πού σέ καιρό πειρασμῶν συνδυάζει τήν σύνεση καί προφυλακτικότητα τοῦ φιδιοῦ μέ τήν ἀκακία καί ἁπλότητα τοῦ περιστεριοῦ, κάμνει τόν ἑαυτό του ἄτρωτο ἀπό τήν βλάβη τοῦ φιδιοῦ, δηλαδή τήν ἀπάτη τοῦ διαβόλου.

        ******

        Ἄν θέλουμε νά περάσουμε τώρα στήν θετική ὄψη τοῦ πράγματος καί νά ἰδοῦμε τήν «σύνεση τήν πνευματική»  σέ ὅλη τήν πληρότητά της, πού αὐτή εἶναι ἡ τελειιότης, θά στρέψουμε τό βλέμμα στό Θεανδρικό Πρόσωπο τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Κύριος ἔχει ὅλη τήν ἀρετή στόν τέλειο βαθμό. Γνωρίζει ὄμως νά ἐκδηλώνει τήν κάθε ἀρετή, ὅποτε πρέπει, ὅπου πρέπει, ὅσο πρέπει καί ὅπως πρέπει.

        Ὁ Κύριος εἶναι  πλήρης αὐταπαρνήσεως. Εἶναι Ἐκεῖνος πού δέν ἔχει ποῦ νά κλίνει τήν κεφαλή, πού συνεχῶς ὁδοιπορεῖ καί ἀγρυπνεῖ καί διάγει ζωή τῆς πτωχείας. Ἐν τούτοις ὅμως ἔφαγε τό πλούσιο γεῦμα στόν γάμο τῆς Κανᾶ, ἀλλά καί δέν ἐδίστασε νά προσφέρει τήν ἐπιτρεπόμενη ψυχαγωγία στούς καλεσμένους τοῦ γάμου, νά τούς δωρήσει μέ τό πρῶτο του θαῦμα «τόν καλόν οἶνον» (Ἰω. β´10).

        Ἔδειχνε στούς μαθητές του τήν στοργή καί τήν ἀγάπη του. Τούς προσφωνοῦσε φίλους, ἀδελφούς του καί «τεκνία» του, παιδάκια του (Ματθ. κη´10, Ἰω. ιγ´33). Ὅταν ὄμως τούς ἔβλεπε νά σφάλουν, παρ᾽ὅλο ὅτι ἡ ἀγάπη του ἔμενε ἀμείωτη, αὐτή ἡ ὕψιστη ἀγάπη χρησιμοποιοῦσε  καί γλώσσα αὐστηρή, τούς ἀποκαλοῦσε ἀσύνετους καί ὀλιγόπιστους Αὐτόν τόν Πέτρο, τόν κορυφαῖο του μαθητή, σέ δεδομένη στιγμή τόν ἐμαστίγωσε μέ τόν φοβερό λόγο «ὕπαγε ὀπίσω μου σατανᾶ»· ὅτι οὐ φρονεῖς τά τοῦ Θεοῦ ἀλλά τά τῶν ἀνθρώπων» (Μάρκ η´33).

****

« Δώῃ γάρ σοι ὁ Κύριος σύνεσιν ἐν πᾶσι»

Ἀδελφοί μου, ἡ σύνεση εἶναι γνώρισμα ὡριμότητος καί ὐπ᾽αὐτή τήν ἔννοια ὀφείλει νά εἶναι προσόν τοῦ κάθε χριστιανοῦ. Συνεπῶς καί δικό μας προσόν καί γνώρισμα. Ἐάν ὅμως ἡ συνείδηση μᾶς καταμαρτυρεῖ ὅτι ἀπό τίς ἐνέργειες καί τίς πράξεις μας λείπει ἡ σοφία καί ἡ σύνεση. Τότε μέ ταπείνωση ψυχῆς νά καταφεύγουμε στόν Πατέρα τῶν φώτων καί μέ πίστη βαθιά καί ἀταλάντευτη νά τοῦ ζητοῦμε χάρη καί φωτισμό, ὥστε σοφοί, διακριτικοί καί συνετοί νά φερόμαστε σέ κάθε περίσταση μέ τόν τρόπο σωστό τρόπο, γιά νά συντελοῦμε ἔτσι καί ἐμεῖς στήν δόξα ἐκείνου ὁ ὁποῖος καθιστᾶ συνετούς ἀκόμη καί ἐμᾶς τούς νηπίους (Ψαλμ. 118, 130). Ὁ ἅγιος Παντελεήμων ἀκολουθώντας πιστά τά ἴχνη τοῦ Κυρίου μᾶς δείχνει τόν δρόμο. Μέ τίς πρεσβεῖες του ἄς μᾶς χαρίζει ὁ Κύριος αὐτή τήν φρονιμάδα, τήν σύνεση καί τήν διάκριση. Γιά νά τό κάνει ὅμως πρέπει καί νά τοῦ τό ζητᾶμε, διότι σύμφωνα μέ τήν εὐχή τῆς Θείας Λειτουργίας ὁ Κύριος εἶναι ὁ «διδούς αἰτοῦντι σοφίαν καί σύνεσιν».   

Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Μουσουρούλης

Καθεδρικός Ἱ.Ν.Ἁγίου Ἰωάννου Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου 27.07.2014 

ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ´ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ)

῾Εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια᾽ (Ματθ. 9, 34)

Δύο θαύματα του Κυρίου προβάλλει το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα: το θαύμα της θεραπείας δύο τυφλών και το θαύμα της θεραπείας ενός δαιμονισμένου. Τα θαύματα συνιστούν μία πρόκληση, είτε θετική είτε αρνητική, για όλες τις εποχές -  κάτι που το διαπιστώνουμε και  στο ανάγνωσμα - αλλά και στη σημερινή εποχή, ακόμη και σε θεωρούμενους χριστιανούς, γι’  αυτό και μία προσέγγισή τους ίσως βοηθήσει λίγο περισσότερο στην κατανόησή τους. Η αρνητική αντίδραση μάλιστα των Φαρισαίων «εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια» μας δίνει την ιδιαίτερη αφορμή.

1. Καταρχάς είναι αδιαμφισβήτητη η πραγματικότητα των θαυμάτων του Χριστού, δεδομένου ότι πλην ορισμένων περιπτώσεων  τα πραγματοποιούσε ενώπιον πλήθους ανθρώπων, μέσα στο οποίο βρίσκονταν και πολλοί ενάντιοι και εχθροί του, σαν τους Φαρισαίους του σημερινού αναγνώσματος. Ήταν μάλιστα τόσο ολοφάνερα τα θαύματα αυτά, ώστε κανείς δεν μπορούσε να τα αμφισβητήσει, ούτε κι αυτοί οι Φαρισαίοι, οι οποίοι όμως φρόντιζαν να τα ερμηνεύουν με τον δικό τους τρόπο. Πράγματι, τα θαύματα του Χριστού ήταν μέσα στην καθημερινότητα της επί γης παρουσίας Του. Όπως το σημειώνει και το ευαγγέλιο: «εκήρυσσε το ευαγγέλιον της βασιλείας του Θεού και εθεράπευε πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν εν τω λαώ». Κήρυγμα και θαύματα πάνε πάντα μαζί, όταν μιλάμε για τον Κύριο. Γι’  αυτό και το θαύμα θεωρείται στην πραγματικότητα προέκταση και επιβεβαίωση του κηρύγματός Του, κάτι ανάλογο ίσως  με τη σφραγίδα ενός εγγράφου, που βεβαιώνει τη γνησιότητά του.

Έτσι φαίνεται πολύ καθαρά ότι όλες οι προσπάθειες που έγιναν παλαιότερα, από προτεστάντες μελετητές της Αγίας Γραφής, να απομυθοποιήσουν, καθώς έλεγαν, το Ευαγγέλιο, δηλαδή να διαγράψουν ως μύθο το θαύμα από το κήρυγμα του Χριστού, έπεσαν στο κενό: αλλοίωσαν δραματικά το ίδιο το ευαγγέλιο και διέστρεψαν το πρόσωπο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Αλλά από αιρετικούς που δεν πιστεύουν στη θεότητα του Κυρίου μας, δεν περιμένει κανείς περισσότερα πράγματα.  Ακόμη και σ’  αυτούς όμως τα πράγματα σήμερα έχουν αλλάξει.

2. Ενώ λοιπόν το θαύμα κατανοείται ως «παράθυρο που φανερώνει τη Βασιλεία του Θεού», όπως εύστοχα έχει χαρακτηριστεί, όμως απαρχής αντιμετωπίστηκε μ’  ένα διπλό τρόπο, κάτι που μας το δείχνει και το υπ’ όψιν ευαγγελικό ανάγνωσμα: ο μεν απλός λαός «εθαύμασε» για το θαύμα του Χριστού, θεωρώντας μοναδική την παρουσία Του, οι δε Φαρισαίοι αντέδρασαν δίνοντας τη γεμάτη άρνηση και απιστία ερμηνεία τους: «εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια». Τι σημαίνουν αυτά;

(1) Ο λαός θαυμάζει, γιατί με την απλότητά του πιστεύει ότι το θαύμα φανερώνει ακριβώς την παρουσία του Θεού: ό,τι μόλις παραπάνω επισημάναμε. Κι η στάση του απλού πιστού λαού είναι συνήθως η δοξολογία του ονόματος του Θεού. Αυτό συνιστά και το κριτήριο διάκρισης των αληθινών από τα ψεύτικα θαύματα, τα οποία βεβαίως υφίστανται, αλλά ως προερχόμενα από τις δαιμονικές δυνάμεις: το εκ Θεού θαύμα, το αληθινό, κινητοποιεί τον καλοπροαίρετο άνθρωπο στην αναφορά του προς τον Θεό, το εκ δαιμόνων «θαύμα», το ψεύτικο, πέραν του ότι έχει προσωρινό χαρακτήρα, δημιουργεί φόβο στον άνθρωπο και αποσκοπεί στην υποδούλωση του στον πονηρό. Το ένα φέρνει το «οξυγόνο» της ελευθερίας του Πνεύματος του Θεού, το άλλο φέρνει το «πνίξιμο» της δαιμονικής παρουσίας.

(2)  Οι Φαρισαίοι αντιδρούν και αμφισβητούν, μη αποδεχόμενοι την ενέργεια  του Θεού στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Αποκαλύπτονται λοιπόν τυφλοί πνευματικά, όπως άλλωστε πολλές φορές ο Κύριος τους είχε χαρακτηρίσει έτσι. Διότι η αδυναμία επισημάνσεως της χάριτος του Θεού στην παρουσία και την ενέργεια του Κυρίου, αδυναμία δηλαδή να δουν το φως του Θεού, σημαίνει τη σκοτεινιά της ψυχής τους, την οποία βεβαίως δημιουργούν οι πονηρές δυνάμεις. Ο διάβολος είναι αυτός που κρατάει κλειστά τα «μάτια» των ανθρώπων, λόγω βεβαίως των ενεργουμένων παθών τους, της υπερηφάνειας και του μίσους. Η κατάσταση αυτή συνιστά αυτό που ο Κύριος έχει χαρακτηρίσει  ως βλασφημία του αγίου Πνεύματος. Ποιος άλλος βλασφημεί το Πνεύμα του Θεού, ει μη ο αρνούμενος να αποδεχτεί την ενέργειά Του, συνεπώς ο αμετανόητος; Κι ο Κύριος είπε τα σκληρότερα και φοβερότερα λόγια για την κατάσταση αυτή: δεν πρόκειται ποτέ να λάβει κανείς τη συγχώρηση του Θεού, ούτε στον κόσμο τούτο ούτε στην αιωνιότητα.

Το γεγονός ότι με την ερμηνεία τους οι Φαρισαίοι αποκαλύπτονται οι ίδιοι δαιμονοκρατούμενοι, επιβεβαιώνεται πολλαπλώς σήμερα, ακόμη και εκτός της χριστιανικής πίστεως. Η ίδια η ψυχολογία, ήδη από της αρχής της εμφανίσεώς της ως επιστήμης, έχει μιλήσει για το ψυχολογικό φαινόμενο της «προβολής», δηλαδή το φαινόμενο κατά το οποίο κάποιος ερμηνεύει αυτό που βλέπει με βάση το περιεχόμενο της καρδιάς του: ό,τι έχει μέσα του αυτό και «βλέπει» - το προβάλλει – στους άλλους. Οι Φαρισαίοι λοιπόν αυτό που είχαν – τα δαιμόνια – αυτό και έβλεπαν στον Χριστό.

3. Το θαύμα λοιπόν, για να επανέλθουμε, απαιτεί την πίστη του ανθρώπου, όταν αυτός έχει καλή προαίρεση και η πονηρία δεν έχει διαβρώσει την ψυχή του. Η πίστη που απαιτείται για την αποδοχή του λόγου του Θεού, η ίδια απαιτείται και για την «όραση» του θαύματος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Κύριος, όπως φαίνεται και στη θεραπεία των δύο σήμερα τυφλών, ζητά πάντοτε την πίστη των ανθρώπων, ως εμπιστοσύνη στο πρόσωπό Του, προκειμένου να τους παράσχει τη θεραπευτική χάρη Του. Και μάλιστα ο Κύριος προχωράει και πιο πέρα: «κατά την πίστιν υμών, λέει, γενηθήτω υμίν». Θα βλέπετε δηλαδή ενεργούμενη τη δύναμή μου, κατά την αναλογία της πίστης σας. Μεγάλη πίστη, μεγάλο θαύμα και μεγάλη θεϊκή παρουσία. Μικρή πίστη, λειψό και το αποτέλεσμα. Εν προκειμένω, πρόσωπα καθοδηγητικά για τη μεγάλη πίστη και τα σημάδια της, γίνονται ο ρωμαίος εκατόνταρχος που ζητούσε τη θεραπεία του δούλου του, η Χαναναία γυναίκα που ζητούσε τη θεραπεία της κόρης της.

4. Κι είναι βεβαίως γνωστό σε όλους ότι η πίστη αυτή, που φέρνει τη δραστική παρουσία της χάριτος του Θεού και κινητοποιεί και βουνά, υπάρχει και αυξάνει, στο βαθμό που ο άνθρωπος μπαίνει στην τροχιά της αγάπης, του κεντρικού θελήματος του Θεού γι’ αυτόν. Όσο κανείς αγαπά και αγωνίζεται να εξαλείφει από την καρδιά του οποιαδήποτε πίκρα και κακία κατά των συνανθρώπων του, ακόμη και των εχθρών του, τόσο θα βλέπει να φουντώνει και η πίστη του, συνεπώς το θαύμα θα γίνεται ένα με την ύπαρξή του. Πράγματι, στη ζωή όλων των αγίων μας, λόγω ακριβώς της μεγάλης τους πίστης, ενεργουμένης ως αγάπης, το θαύμα ήταν στοιχείο της φυσικής τους ζωής, της καθημερινότητάς τους.

Ο Άγιος Προφήτης Ηλίας († Αρχιμ. Γεωργίου Καψάνη)

Ο ΑΓΙΟΣ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ

(Ὁμιλία τοῦ ἀειμνήστου Ἁγιορείτου Ἡγουμένου π. Γεωργίου Καψάνη)

Ἡ ἐποχή πού ἔζησε ὁ Ἅγιος Προφήτης Ἠλίας γύρω στό 800 π.Χ. ἔχει πολλά τά κοινά καί μέ τήν σημερινή ἐποχή πού ζοῦμε ἐμεῖς. Ἦταν καί τότε, εἶναι καί σήμερα μία ἐποχή ἀποστασίας ἀπό τήν πίστι τῶν Πατέρων. Καί ἡ ἀποστασία γίνεται συνήθως διά λόγους συμβιβασμοῦ, γιατί θέλουν νά συμβιβασθοῦμε μέ τή ζωή τῆς ἁμαρτίας ἤ θέλουν νά συμβιβασθοῦμε μέ τούς κρατοῦντες κάθε ἐποχῆς ἤ θέλουν νά συμβιβασθοῦμε μέ τήν ἑκάστοτε πολιτική ἐξουσία.

Ἔτσι ἐγινόταν καί τότε. Ὁ Ἰσραήλ, οἱ βασιλεῖς, οἱ ἄρχοντες εἶχαν συμβιβασθῆ, ἤθελαν νἄ 'χουν τήν συμμαχία εἰδωλολατρικῶν λαῶν, γιατί δέν πίστευαν ὅτι μέ τήν δύναμη τοῦΘεοῦμποροῦσαν νά ἀντιμετωπίσουν τούς εἰδωλολατρικούς λαούς. Καί γι' αὐτό ἄφηναν τήν πίστη τους στόν ἀληθινό Θεό καί δεχόντουσαν τά εἴδωλα, τούς ψευδεῖς θεούς καί ἐλάτρευαν τά εἴδωλα καί διέδιδαν καί στόν λαό αὐτήν τήν εἰδωλολατρεία.

Ὑπῆρχαν ὅμως κάποιοι ὀλίγοι εὐσεβεῖς, πιστοί στόν ἀληθινό Θεό, οἱ ὁποῖοι ἀντιστέκονταν, δέν προσκυνοῦσαν τά εἴδωλα. Ἐδιώκοντο βέβαια, ἦσαν ἡμειοψηφία, ἀλλά αὐτό δέν τούς ἔκαμε νά λυγίσουν. Γιατί συνήθως οἱ ἄνθρωποι ὅταν αἰσθάνονται ὀλίγοι δέν ἀναπαύονται, θέλουν νά πηγαίνουν μέ τούς πολλούς κι ἄς πηγαίνουν οἱπολλοί εἰς τόν βυθόν.

Τό νά πορεύεται κανείς εἰς τήν ἰδικήν του πίστιν καί νά ἔχει ὀλίγους μόνο κοντά του αὐτό δέν τόν ἀναπαύει. Θέλει νά πηγαίνει ὅπως πηγαίνουν ὅλοι, ὅπως πηγαίνει ἡμόδα, ὅπως πηγαίνει τό πλῆθος. Κι ἔτσι γινόταν καί τότε ἡδιαφθορά τοῦπλήθους τοῦλαοῦκαί τῶν πολλῶν ἀνθρώπων. Θέλανε νά πηγαίνουν ὅπως πήγαινε ἡ ἄρχουσα τάξις, ὁ βασιλιᾶς, οἱ ἄρχοντες, οἱ σπουδαῖοι τοῦ λαοῦ κι ὁ περισσότερος λαός. Κι ἔτσι ἐπαρασύροντο οἱ ἄνθρωποι ὁ ἕνας μετά τόν ἄλλον, ἀλλά ἔμεναν ὅμως πάλι ὀλίγοι εὐσεβεῖς. Γιατί σέ κάθε ἐποχή δέν προδίδουν ὅλοι, δέν ἀποστατοῦν ὅλοι, μένουν καί οἱ εὐσεβεῖς. Μένουν καί οἱ ἀγωνισταί. Μένουν καί αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δέν ἀλλάζουν τήν πίστι στόν ἀληθινό Θεό μέ τίποτα γήϊνο καί κοσμικό. Γι' αὐτό ἄλλωστε ἔχουμε καί τούς μάρτυρες.

Καί οἱμάρτυρες στήν ἐποχή τους ἦσαν ἡμειονότης. Ἀλλά αὐτή ἡμειονότης κρατοῦσε τήν πίστι στόν ἀληθινό Θεό καί ἐθυσιάζετο γιά τήν ἀγάπη τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ.

Μεταξύ αὐτῶν τῶν ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι κρατοῦσαν τήν πίστη στόν ἀληθινό Θεό καί δέν συμβιβάσθηκαν ἦταν ὁ Ἅγιος ἔνδοξος Προφήτης τοῦ Θεοῦ Ἠλίας. Ἡ ζωή τοῦ Προφήτου Ἠλία εἶναι μία ζωή θαυμάτων, ζωή πίστεως καί μεγάλης ἐμπιστοσύνης στόν Ἅγιο Θεό. Ἄς μελετήσουμε προσεκτικά τή ζωή τοῦΠροφήτου καί θά δοῦμε πόσο ζῆλο εἶχε γιά τό Θεό. Θά δοῦμε πόση ἀφοβία εἶχε, ὅταν ἐπρόκειτο νά ἀγωνισθῆ γιά τά δικαιώματα τοῦ Θεοῦ. Καί θά δοῦμε τί θαύματα ἐπετέλεσε ὁ Θεός διά τοῦ Προφήτου.

Τόν παρακαλοῦμε νά μᾶς βοηθήσει κι ἐμᾶς σήμερα, πού ζοῦμε σέ μιά ἐποχή πού πολλοί συμβιβάζονται, πού πολλοί ἀκολουθοῦν τήν μόδα τῆς ἀθεΐας καί τῆς ἀπιστίας, νά μᾶς ἀξιώσει ὁ Θεός νά κρατήσουμε τήν ἀληθινή πίστι τῶν Πατέρων μας, πού παρελάβαμε ἀπό εὐσεβεῖς γονεῖς καί προγόνους καί πνευματικούς καί διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτή τήν πίστι νά κρατήσουμε ἕως θανάτου γιά νά ἀξιωθοῦμε νά παραδώσουμε εἰς τόν Θεόν τήν ψυχήν μας ὄχι ἐν ἀπιστίᾳ, ὄχι ἐν ὀλιγοπιστίᾳ, ἀλλά μέ πίστι εἰς τόν Τριαδικόν Θεόν καί μέ ὅσα παραδίδει ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία.

Εὔχομαι ὁ Προφήτης Ἠλίας νά εἶναι βοηθός μας καί συναντιλήπτωρ, ἀλλά καί νά μᾶς βοηθάει στά κρίσιμα οἰκολογικά θέματα πού περνᾶμε τώρα, τούς καύσωνες, τήν ἀνομβρία, τίς πυρκαϊές καί τά λοιπά, διότι κάνει καί πολλά τέτοια θαύματα ὁ Προφήτης Ἠλίας.

Εἴθε ὁ ζηλωτής Προφήτης, πού μέ τήν πύρινη προσευχή του ἔκλεισε τόν οὐρανό ἐπί τριάμισυ χρόνια καί ἐπῆλθε ἀνομβρία καί ξηρασία, λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης μεγάλης ἀσέβειας καί μετά ταῦτα ξανάφερε τήν βροχή καί τήν εὐλογία, βλέποντας τήν μετάνοια καί τήν ἀνάνηψί μας, νά φέρη τήν πνευματική δροσιά τοῦ Οὐρανοῦ στίς ψυχές μας καί νά μᾶς ὁδηγῆ μέ τίς θεοπειθεῖς πρεσβεῖες του εἰς τήν ὁδόν τῆς σωτηρίας καί τοῦ ἁγιασμοῦ μας. Ἀμήν.-

Ιερά Μητρόπολη Κυθήρων

http://aktines.blogspot.gr

Η χήρα της Σαρεπτά.

 

Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλη

(1940-2009)

   Στην εποχή των προφητών υπήρχε κοντά στην Σιδώνα την πρω­τεύουσα της  Φοινίκης η Σαρεπτά, μία πόλις γνωστή από τον βίο τού προφήτου Ηλία. Σ”  αυτήν κατοικούσε στα χρόνια αυτού τού προφήτου μία γυναίκα στολισμένη με εξαίρετες αρετές. Ο ίδιος ο Κύριος σε κά­ποια ομιλία του στη Ναζαρέτ  μνημόνευσε την ευλογημένη αυτή ψυχή με τα εξής λόγια: «Πολλές  γυναίκες χήρες υπήρχαν στα χρόνια τού Ηλία στα κράτος τού Ισραήλ, όταν  επί τριάμιση έτη κλείσθηκε ο ουρα­νός και έπεσε μεγάλη πείνα σ” όλη την  γη, αλλά σε καμμία από αυτές δεν εστάλη ο Ηλίας παρά στην Σαρεπτά της  Σιδωνίας σε γυναίκα χήρα».

Ο ιερός αριθμός «12» ως σύμβολο ιεραποστολής της ορθόδοξης χριστιανικής θεολογίας

Ο ιερός αριθμός «12» ως σύμβολο ιεραποστολής της ορθόδοξης χριστιανικής θεολογίας:

Ο ιερός αριθμός «12» ως σύμβολο ιεραποστολής της ορθόδοξης χριστιανικής θεολογίας

με αφορμή την σύναξη των 12 Αποστόλων 

Γράφει ο Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας 

εκπαιδευτικός (φυσικός β/θμιας εκπ/σης), 

πτ. θεολογίας και αρθογράφος.

Ι. Εισαγωγή

Σε μια εποχή που στο δυτικό κόσμο κυριαρχεί μια ατομικιστική αντίληψη του ανθρώπινου υποκειμένου, ειδικά στη νέα γενιά, ίσως ηχεί παράξενα η εκκλησιαστική εορτή 12 ανθρώπων μαζί: Των αγίων Αποστόλων στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφού υπάρχει και ξεχωριστή εορτή για το καθένα ξεχωριστά, πλην των δυο πρωτοκορυφαίων Πέτρου και Παύλου (εορτάζουν την αμέσως προηγούμενη).



Τα ερωτήματα που θα προσεγγίσουμε με την παρούσα σύντομη μελέτη είναι τρία: Γιατί ειδική εορτή για δώδεκα (12), ενώ οι απόστολοι ήταν πάνω από εβδομήντα; Έχει σχέση με το ότι ο Ιησούς κάλεσε 12; Γιατί ο Πέτρος στη σύναξη των περίπου 120 φίλων του Ιησού, λίγο πριν τη Πεντηκοστή «επί το αυτό», ζήτησε να συμπληρωθεί ο δωδέκατος, αφού ο Ιούδας ήταν ήδη «ο γενόμενος οδηγός της σύλληψης» και «κατηριθμημένος ήν εν ημίν» [1];



Ταυτίζεται ο αριθμός των 12 που εορτάζουμε στη εν λόγω λατρευτική σύναξη με τους δώδεκα που κάλεσε ο Ιησούς [2]; Και τέλος τι σημαίνουν οι εορτές – συνάξεις που συνηθίζονται στην ορθόδοξη χριστιανική λατρεία;



Ι. Η ιστορία του ιερού αριθμού «12»



Οι περισσότεροι έχουμε ακούσει για την καθολική «ιερότητα» του αριθμού «12», αλλά ίσως δεν γνωρίζουμε ούτε πως θεωρήθηκε ως σημαντικός αριθμός, ούτε πως «εξελίχθηκε» αυτή η καθολικότητα και ιερότητα του «12». Όμως έχουμε κατά νου ότι ήταν ο πρώτος αριθμός στον οποίο ο Ιησούς έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα με το να επιμείνει σε επιλογή «12» μαθητών.



Με συντομία οφείλουμε να σημειώσουμε ότι η καθιέρωση των περισσότερων λεγομένων ιερών ή συμβολικών αριθμών (πλην του 7) προέρχονται από τα συστήματα αρίθμησης. Και τα συστήματα αρίθμησης έχουν ως βάση τα δάχτυλα των άκρων. Το πενταδικό και δεκαδικό σύστημα έχουν αντίστοιχα τα 5 ή 5+5=10 δάχτυλα των χεριών, το δε εικασαδικό τα 10+10 δάχτυλα χεριών – ποδιών για τους λαούς χωρίς σανδάλια. Το δωδεκαδικό σύστημα[3]στηρίζεται στο συνδυασμό δάχτυλων και φαλαγγών των δακτύλων του ενός χεριού: 3χ4=12. Το δε εξηνταδικό σύστημα ήταν συνδυασμός πενταδικού και δωδεκαδικού συστήματος (5χ12=60)[4]. Το 12δεκαδικό σύστημα κυριαρχούσε μέχρι και τη Γαλλική επανάσταση. Στοιχεία του βέβαια απέμειναν μέχρι τις μέρες μας[5].



Όπως με όλους τους αριθμούς, έτσι και με το δώδεκα, που αποτελεί το σπουδαίο γινόμενο 3χ4,απλώθηκε[6] η χρήση του από τη μια, αλλά δόθηκε και μια συμβολική έως και ιερή διάσταση από την άλλη[7]. Το «12», οφείλουμε να προσθέσουμε, ότι έχει ως σύμμαχο και την Ευκλείδεια Γεωμετρία[8]. Ως γνωστό, έχει αποδειχθεί ότι τα κανονικά πολύεδρα είναι μόνο πέντε[9], και απ'αυτά[10] το 5ο είναι το δωδεκάεδρο. Ειδικά σ' αυτό αντιστοιχήθηκε το στοιχείο της ουράνιας «πεμπτουσίας»[11] (5ης ουσίας, μετά τις 4 γήινες: γη, νερό, αέρας και φωτιά)!

Στο σημείο μάλιστα αυτό οφείλω να προσθέσω, ότι υπάρχουν επιστήμονες -κοσμολόγοι που προτείνουν την θεωρία του «δωδεκάεδρου σύμπαντος»: «Είναι ο Κόσμος ένα δωδεκάεδρο;»[12]!!



Έτσι η επίδραση της δωδεκάδας, πέρα από το εμπόριο με τις «ντουζίνες», τους μήνες, τις ώρες, πέρασε και στα ζώδια, στους «θεούς»[13], στις φυλές του Ισραήλ και 12 μικρούς προφήτες[14], στο καβαλιστικό τετραγράμματο[15], στο κινεζικό «τσι»[16]-ζωτική ενέργεια, στη ψυχική αλχημεία[17], κλπ.



Σε άρθρο της με τίτλο «Η μεταφυσική των αριθμών», η διδάκτωρ φιλοσοφίας κ. Μαρία Τερηδήμου[18] τονίζει: «…Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, ο άνθρωπος προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει τη φύση, να ανακαλύψει τη μυστική ομορφιά της…. Τις περισσότερες φορές δεν είναι εύκολο. Η φύση προστατεύει πάντα τα μυστικά της και ο άνθρωπος στην προσπάθειά του να τα φέρει στο φως, άλλοτε φτάνει στο επιθυμητό αποτέλεσμα, άλλοτε όμως φτάνει σε υπερβολές, ψάχνοντας να βρει την αλήθεια εκεί που δεν υπάρχει. Κάποιες φορές, στο παρελθόν, την αναζήτησε στους αριθμούς και στα γεωμετρικά σχήματα και μάλιστα προσπάθησε να ερμηνεύσει τον κόσμο με τη βοήθειά τους… Κατά την αναζήτηση από του Πυθαγορείους της κρυμμένης αρμονίας των αριθμών και γενικότερα της μαθηματικής ευταξίας στη φύση, ο αρμονικός χαρακτήρας των αριθμών 6, 8 και 12 λογίζεται ως ιδιότητά τους… ».



IΙ) Ο ιερός αριθμός «12» στον Ισραήλ της Π. Δ.



Μέσα σ” αυτό το πολιτισμικό πλαίσιο, προσλήφθηκε και η ιερότητα του «12», όπως και άλλων ιερών αριθμών από τον «λαό του Γιαχβέ». Αποκορύφωμα της ιερότητας είναι η καθιέρωση των «δώδεκα φυλών» μέσω των «12 Πατριαρχών»[19], δηλαδή των τέκνων του Ιακώβ. Να σημειώσουμε ότι όχι μόνο δεν προέρχονται από τις δύο νόμιμες (για την εποχή) συζύγους του, αλλά και από τις δύο παλλακίδες, υπηρέτριες των γυναικών του. Συμβολίζει δε αυτό (πράγμα που συναντάται συνεχώς στην Π. Δ. και πέρα από κάθε ηθικισμό), ότι η ανθρωπότητα από μόνη της έχει πάνω απ” όλα μόνο αντιφάσεις.



α) Στον «Μεγάλο Συναξαριστή» αναφέρεται προς τους 12 Αποστόλους: «…Υμείς αληθώς η επισημοτάτη των πατριαρχών εστέ δωδεκάς. Αι αείζωοι του αληθινού πηγαί Ισραήλ. Αι των του θεού φυλών, των ανά πάσαν τη γην εκκλησιών πατριαί αρχαί. Υμών γαρ εικόνα και τύπον οι δώδεκα πάλαι του Ιακώβ εκείνου παρενέφησαν υιοί υμών εναργή παραδείγματα της υψηλής μεν δωδεκάδος αι δώδεκα των υδάτων πηγαί, αι κατά έρημον εκεί τότε τω Ισραήλ επιδειχθείσαι.. Δι” ών το σωματικόν μεν εκείνο παρεμυθείτο δίψος, δι” υμών δε, του της απιστίας αυχμού, πας ο πνευματικός Ιασραήλ απαλλατόμενος, τω λόγω της εν υμίν ζώσης Θεού χάριτος ζωγραφούται και πιαίνονται..»[20].



β) Δωδεκακώδων ονομαζόταν ο χιτώνας του μεγάλου αρχιερέα[21], δώδεκα ήταν οι άρχοντες[22] και δώδεκα οι οικονόμοι[23] του Σολομώντα.



Αναφέρεται ενδεικτικά στον Μ. Συναξαριστή[24]: «.. αλλά και οι δώδεκα κώδωνες, οι οποίοι ηχολόγουν όταν ιεράτευεν εν τη σκηνή ο Αρχιερεύς Ααρών, τους δώδεκα Αποστόλους εδήλουν, διότι αυτοί ήχησαν και εκήρυξαν εις όλην την οικουμένην του σαρκωθέντος Χριστού την επιδημίαν και το Ευαγγέλιον. Δια τούτο και ο προφήτης Ωσηέ προεφήτευσεν, ότι δώδεκα δρύες. Και πολλά άλλα της Παλαιάς Γραφής προεικόνισαν τους Αποστόλους». θέλουσιν ακολουθήσει τον επι γης φανέντα θεόν, το οποίον έγινε και εμπράκτως.



γ) Οι δώδεκα πηγές υδάτων[25] που δρόσισαν τον λαό του Ισραήλ στην έρημο. Στο ίδιο στίχο της «Εξόδου» αναφέρονται και οι «εβδομήντα φοίνικες» (βλέπε σύναξη των εβδομήκοντα αποστόλων).



δ) Επίσης σε δωδεκάδες χωρίζονταν τα ιερά σκεύη στον ναό: «Τρυβλία αργυρά δώδεκα,φιάλαι αργυραί δώδεκα, θυΐσκαι χρυσαί δώδεκα»[26]. Με «δώδεκα λίθους» επίσης οικοδόμησε ο Μωυσής το θυσιαστήριο[27].



ε) Δώδεκα ήταν οι πολύτιμοι λίθοι στο περιστήθιο του Αρχιερέα ως τέσσερις τριάδες(4χ3=12), με τα εξής ονόματα: τριάς 1η (Σάρδιον, Τοπάζιο, Σμάραγδος), τριάς 2η (Άνθραξ, Σάπφειρος, Ίασπις), τριάς 3η (Λιγύριον, Αχάτης, Αμέθυστος), τριάς 4η (Χρυσόλιθος, Βηρύλλιον, Ονύχιον). (Εξ. ΚΗ', 17-21).

ΙΙΙ) Η κλήση των δώδεκα Αποστόλων και τα «12» της Κ.Δ.



Επομένως διαφαίνεται εδώ το κλίμα, τόσο στον Ισραήλ, όσο και στους εθνικούς, γύρω από μια ιερότητα του αριθμού «12». Βεβαίως στην κλήση των «12» δίνεται ένα νέο περιεχόμενο για τον αριθμό. Για να κατανοήσουμε τη σημασία του, οφείλουμε να δούμε το νέο περιεχόμενο των αριθμών «3» και «4» (3χ4=12) στο ρόλο της Εκκλησίας και επομένως των Αποστόλων.



Το περιεχόμενο αυτό συμπυκνώνεται στη τελική ρήση του Ιησού: «Πορευθέντες ουν μαθητεύασατεπάντα τα έθνη[28], βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του πατρός και του υιού και του αγίου πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν...»[29]. Το «πάντα τα έθνη» που είναι διασκορπισμένα στα 4 σημεία του ορίζοντα (Βορά, Νότο, Ανατολή και Δύση) συμβολίζεται με τον παράγοντα «4». Το «εις το όνομα του πατρός και του υιού και του αγίου πνεύματος», μέσα στο οποίο συμπυκνώνεται το τριαδικό μυστήριο, συμβολίζεται με τον παράγοντα «3». Το γινόμενο 3χ4=12 φανερώνει 4 τριάδες αποστόλων, μία για κάθε σημείο του ορίζοντα, όπως φαίνεται στην Αποκάλυψη. Στο κεφ. 21 βρίσκεται το κλειδί συμβολισμού του «12», αφού στην Ουράνια Πόλη το «12» φανερώνεται ως γινόμενο του 3χ4, όπου το «4 φανερά είναι τα «4 σημεία του ορίζοντα (Αποκ. 21, 12)!



Η καινοδιαθηκική χρήση του «12», όπως και άλλων πολλών αριθμητικών συμβόλων, είναι διάσπαρτη, κυρίως στα ευαγγέλια, στις πράξεις των Αποστόλων και στην Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αναφέρω επί πλέον και κυρίως ενδεικτικά:



α) Ο Ιησούς δωδεκαετής στο Ναό: «…και ότε εγένετοι ετών δώδεκα, αναβάντων αυτών εις Ιεροσόλυμα κατά το έθος της εορτής… και εύρον αυτό εν τω ιερώ καθεζόμενον εν μέσω των διδασκάλων…», (Λουκ. 2, 42 και 46).



β) Η αιμορροούσα γυναίκα: «Και ιδού γυνή αιμορροούσα δώδεκα έτη προσελθούσα όπισθεν ήψατο του κρασπέδου του ιματίου αυτού..», (Ματθ., 9, 20, βλ. και Μαρκ., 5, 25).



γ) Τα δώδεκα κοφίνια: «…Και έφαγον πάντες και εχορτάσθησαν, και ήραν το περισσεύον των κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις…», (Ματθ. 14, 20, βλ. και Λουκ.9,17, και Ιω. 6, 13).



δ) Οι δώδεκα λεγεώνες αγγέλων: «..ή δοκείς ότι ου δύναμαι παρακαλέσαι τον πατέρα μου, και παραστήει μοι άρτι πλείους ή δώδεκα λεγεώνας αγγέλων;», (Ματθ., 26, 53).



ε) Οι ωσεί (=σχεδόν) δεκαδύο (=12) άνδρες της Εφέσου: «…Παύλον διελθόντα τα ανωτερικά μέρη ελθείν εις Έφεσον και ευρών μαθητάς τινας είπε προς αυτούς … ήσαν δε οι πάντες άνδρες ωσεί δεκαδύο…», (πράξ. 19, 1-4).



στ) Τα φανερά «δωδεκάρια» της Αποκάλυψης: «στέφανος αστέρων δώδεκα», «έχουσανπυλώνας δώδεκα», «αγγέλους δώδεκα», «θεμελίους δώδεκα», «δώδεκα πυλώνες… δώδεκα μαργαρίτας», «ποιούν καρπούς δώδεκα», κλπ.(Απ.12,1 και 21, 12-14-21 και 22, 2). Αξίζει εδώ να σημειωθεί η παλαιοδιαθηκική αναφορά των δώδεκα πολύτιμων λίθων(Αποκ. 21, 19-20). Υπενθυμίζουμε και το κλειδί συμβολισμού του «12» (Αποκ. 21, 12)!

ζ) Τα έμμεσα «δωδεκάρια» της Αποκάλυψης: «Και ήκουσα τον αρθμόν των εσφραγισμένων εκατόν τεσσαράκοντα τέσσερις χιλιάδες… Εκ της φυλής Ιούδα δώδεκα χιλιάδες εσφραγισμένοι…, εκ της φυλής Βεβιαμίν δώδεκα χιλιάδες εσφαγισμένοι», (Αποκ., 7, 4-8, βλ. και Απ. 14, 1). 144.000=12χ12.000=12χ12χ103)[30]. Είναι σχετικό και το «σταδίων δώδεκα χιλιάδων… το τείχος αυτής εκατόν τεσσαράκοντα πηχών, μέτρον ανθρώπου, ό εστί αγγέλου», (Απ. 21, 16).



Εξ άλλου όλο αυτό το περιεχόμενο του ιεραποστολικού δώδεκα εκφράζεται με το σημείο του ορθοδόξου σταυρού. Με τα τρία δάχτυλα ενωμένα σημειώνεται το «3» της Τριάδος και η πλήρης περιφορά τους σταυροειδώς στο όλον του κορμιού του πιστού- ως όλη η γη – στα «4» σημεία, φανερώνεται και ο προσωπικός (ιερ)αποστολική και συνάμα σταυρική διάσταση κάθε πιστού, που δύναται να γίνει έως ισαπόστολος.



VI) Ποιοι είναι οι «12» απόστολοι που εορτάζουν στις σύναξη στις 30 Ιούνη;



Από την μέχρι τώρα ανάλυση δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία ποιοι τελικά είναι οι «12» που εορτάζουν. Θεωρείται ως αυτονόητο ότι θα εορτάζουν οι «12» έτσι όπως συμπληρώθηκαν με την εκλογή-κλήρωση του Ματθία, λίγο πριν την Πεντηκοστή. Υπάρχουν όμως κάποιες φαινομενικές αντιφάσεις:



α) Η Εκκλησία όμως συχνά δεν εικονίζει αυτούς τους δώδεκα. Και ενώ τα μηναία αναφέρουν όλους τους «11» συν τον Ματθία, η Εκκλησία όμως τελικά δεν εικονίζει αυτούς τους δώδεκα, ούτε στους συναξαριστές αναφέρονται πάντα αυτοί οι «12». Εν τω μεταξύ στα μηναία αναφέρονται περισσότεροι των «12»[31]. Σε άλλο Μηναίο, που βρίσκεται στο διαδίκτυο[32], αναφέρονται οι 11+1=12 απόστολοι.



β) Σε εγκωμιαστικούς λόγους επιλέγονται οι «9» από τους «11», που είχε καλέσει ο Ιησούς (εξαιρούμενου φυσικά του Ιούδα Ισκαριώτη), αλλά απουσιάζει ο Ματθίας, όσο και άλλου δύο Απόστολοι. Στη θέση τους τοποθετούνται από τη συνείδηση της Εκκλησίας ο μετέπειτα απόστολος Παύλος, και οι ευαγγελιστές – απόστολοι Μάρκος και Λουκάς.



γ) Η Εκκλησία εορτάζει και δεύτερη σύναξη αποστόλων: τους «εβδομήκοντα», όπου εκεί βρίσκουν τη θέση τους και τρεις που δεν εικονίζονται στις ορθόδοξες εικόνες.



δ) Μάλιστα η Εκκλησία στους συναξαριστές έχει καθορίσει και κάποια σειρά ώστε να φτάσει στους «12», η οποία όμως δεν είναι ταυτόσημη σε όλες τις αναφορές που γνωρίζουμε. Και αυτό διότι πάλι δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Πάντως ως 1ος αναφέρεται ο Πέτρος και ως 2ος ο Παύλος (ως πρωτοκορυφαίοι και οι οποίοι συνεορτάζουν την παραμονή, 29 Ιούνη ισότιμα).



Ας αναφέρουμε συνοπτικά και τους υπόλοιπους[33], όπως τους αναφέρει ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος[34], δηλαδή κατά σειρά επιλογής (βάζοντας μέσα Παύλο, Μάρκο και Λουκά) και κατά αποστολή ως εξής: «Πέτρος (1) μαθητεύει την Ρώμην. Παύλος (2) εκείθεν ευαγγελίζεται τον κόσμον. Ανδρέας (3) της Ελλάδος τους σοφούς διορθούται. Σίμων (4) διδάσκει Θεόν τους βαρβάρους. Θωμάς (5) δια βαπτίσματος λευκαίνει τους Αιθίοπας. Ιάκωβος (6) την καθέδραν Ιουδαίας τιμά. Μάρκος (7) τον θρόνον εν Αλεξανδρεία, τη παρά Νείλω, ασπάζεται. Λουκάς (8) και Ματθαίος (9) γράφουσιν Ευαγγέλια. Ιωάννης (10) εν Πάτμω θεολογών και μετά τέλος ζων, εν μνήματι θεραπεύει την Έφεσον. Βαρθολομαίος (11) παιδαγωγεί σωφρωνών τους Λυκάονας. Φίλιππος (12) θαυματουργών, σώζει την Ιεράπολιν. Άπαντες απανταχού ευεργετούντες ου παύονται…».



Αξίζει να σημειώσουμε ότι άλλοι ρήτορες τοποθετούν μόνο τον Παύλο (αφήνοντας τον Ματθίαν), άλλοι αλλάζουν τη σειρά. Το ίδιο κάνουν και αγιογράφοι. Αυτό όμως δεν έχει καμιά σημασία, αφού και μεμονωμένα εορτάζουν και σύναξη γίνεται των «70».

ΙΙ. Τι είναι οι συνάξεις στην ορθόδοξη Εκκλησία;



Η έννοια και πράξη της σύναξης είναι κεντρική στην Εκκλησία. Η εκκλησία, εκτός τις χιλιάδες και καθημερινές εορτές προσωπικά των αγίων, μαρτύρων και οσίων της, έχει καθιερώσει και συλλογικές – συνάξεις – εορτές.



α) Εορτάζει ομαδικά, είτε κατά δυάδες (Πέτρου και Παύλου, Κωνσταντίνου και Ελένης, Αγίων Αναργύρων, συζύγων, κλπ), είτε κατά τριάδες (π.χ. Τριών Ιεραρχών), είτε κατά ομάδες μαρτυρησάντων (π.χ. 40 Μάρτυρες), είτε κατά Μονή (Σύναξις των εν Σινά οσίων, των εν Άθω οσίων, κλπ), είτε η Σύναξη των αγίων Αρχαγγέλων, κλπ.



β) Παράλληλα κάθε σύνοδος (τοπική, μείζων, οικουμενική) είναι μια σύναξη «επί τω αυτώ». Έχομε π.χ. ενδεικτικά: «Σύναξη Μητροπολιτών του Πατριαρχείου στο Φανάρι», «Σύναξη Προκαθημένων στο Φανάρι»[35]. Επίσης κάθε ανακοίνωση της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους καταλήγει: «Άπαντες οι εν τη κοινή Συνάξει Αντιπρόσωποι και Προϊστάμενοι των είκοσιν Ιερών Μονών του Αγίου Όρους Άθω».



γ) Ενδεικτική είναι η σύναξη όλων των μοναχών στο καθολικό για κάθε μικρή ή μεγάλη μοναχική αδελφότητα: Ενδεικτικά: «…Για να συνδέσουμε στο σημείο αυτό την έννοια της «καθολικής Εκκλησίας» ως σύναξη των πιστών για την τέλεση της θ. Ευχαριστίας με τον Μοναχισμό, αναφέρουμε ότι ο κεντρικός ναός στις Ιερές Μονές μας, όπου συνάζονται οι Μοναχοί, για να τελέσουν την θεία Ευχαριστία, ονομάζεται «καθολικόν». Σύναξη δηλαδή όλων των Μοναχών για την τέλεση της θείας Ευχαριστίας…»[36].



δ) Ας δούμε και μερικές σχετικές συνοπτικές αναφορές από σύγχρονους: «…Στους Πατέρες της Εκκλησίας όπως ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Άγιος Αναστάσιος ο Σιναΐτης, ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης κ.α., η Θεία Ευχαριστία είχε ένα μόνο όνομα: Σύναξις. Και τούτο διότι στη Βασιλεία του Θεού ο διηρημένος και κατατεμαχισμένος κόσμος μας, η φθορά και ο θάνατος που δεν είναι τίποτε άλλο από διαίρεση και κατατεμαχισμό της υπάρξεώς μας θα παραχωρήσουν τη θέση του στην ενότητα και την αγάπη, που είναι συνώνυμα με την αιώνια, την αληθινή ζωή. Αυτός είναι και ο βαθύτερος θεολογικός λόγος για τον οποίο η Εκκλησία μας έχει απαγορεύσει την τέλεση περισσοτέρων της μιας Θείων Λειτουργιών στην ίδια ενορία. Ως εικόνα της Βασιλείας του Θεού, η Θεία Ευχαριστία συνάγει όλον τον λαόν εντός ενός τόπου επί τω αυτώ…»[37].



Ταυτόχρονα «…Η μύηση στην αλήθεια της Εκκλησίας είναι μετοχή στον τρόπο της ζωής της, στην εορταστική σύναξη των πιστών, στην πραγματικότητα και φανέρωση της νίκης κατά του θανάτου…Η Εκκλησία με τις Ακολουθίες της είναι σύναξη επί τω αυτώ. Οποιαδήποτε μορφή εξατομίκευσης δεν ανήκει στην oορθόδοξη παράδοση…»[38].



Επίσης: «…Αυτό το μεγαλείο μας δωρίζει ή Θεία Ευχαριστία, η οποία ως σύναξη, δηλ. φανέρωση της μελλοντικής καταστάσεως του ανθρώπου, αλλά και κίνηση, δηλ. πορεία σ” αυτήν πραγμάτωση, νοείται πάντοτε Χριστολογικά, διότι είναι το σώμα του Χριστού, αυτός ο ίδιος ο Χριστός, ο όποιος σώζει τον άνθρωπο και τον κόσμο από την φθορά και τον θάνατο οδηγώντας τους στην αιωνιότητα…»[39].



«…Η Κυριακή γίνεται η πασχάλια ημέρα και η αναστάσιμη σύναξη των πιστών γιατί από τότε μέχρι σήμερα η Εκκλησία του Χριστού συνεχώς και πάντοτε «αεί άγει Κυριακάς ημέρας, εξαιρέτως δε εορτάζει την αγίαν ανάστασιν εν ημέρα Κυριακή», κατά τους Πατέρες…»[40].



VI) Μικρός επίλογος

Εν τέλει στην Εκκλησία δια της εορτής αυτής φανερώνεται συνοπτικά όλο το πλάτος και βάθος της θεολογίας της «Θείας Οικονομίας». Έχομε την εικονική διακήρυξη του νέου τρόπου ζωής δια των «λατρευτικών συνάξεων», την ενότητα Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, Εκκλησίας και Πολιτισμών, Εκκλησίας και Επιστήμης, Εκκλησίας και ιστορίας, Εκκλησίας και κοσμικής κοινωνίας. Οι συνάξεις αποτελούν τον πυρήνα του μηνύματος της Εκκλησίας στο ρευστό 21 αιώνα. Αρκεί να μη το προδώσουμε λόγω απιστίας και εκκοσμίκευσης.



Θα κλείσω με τρεις ειδικές παρατηρήσεις, σχετικές με σημερινά καυτά ζητήματα:



α) Η αποδοχή του συμβόλου του «12» (όπως και άλλων πολλών) τόσο από τον παλαιό Ισραήλ, όσο και από το Νέο Ισραήλ με κεντρικό σημείο την κλήση του κεντρικού πυρήνα των «12» από τον ίδιο τον Ιησού, φανερώνει τη δυναμική της ζώσας Εκκλησίας να ενσωματώνει, ό,τι είναι παραγωγικό από τον ανθρώπινο πολιτισμό.



β) Η εκλογή του Ματθία – ώστε να συμπληρωθεί το «12» – όπως και η σύναξη των ωσεί «120», πραγματοποιήθηκε πριν την Πεντηκοστή. Φανερώνει τη ελπίδα των μη φωτισμένων και θεούμενων χριστιανών, ότι η «πεμπτουσία» - που συμβολίζεται από το κανονικό δωδεκάεδρο– δεν είναι στοιχείο γήινο, αλλά ουράνιο. Έρχεται «άνωθεν», από «τον πατέρα των Φώτων». Οφείλει η ιστορική-θεσμική ορθόδοξη Εκκλησία να μην υποτιμά λοιπόν τις συνάξεις και το «λαό του Θεού», να ανοιχθείς τη συνοδικότητα από το πιο μικρό εκκλησάκι έως τις μείζονες συνόδους…



γ) Οι διαχριστιανικοί, διαθρησκευτικοί και κοινωνικοί «διάλογοι» μπορούν να γίνονται. Προϋπόθεση αποτελεί ο τρόπος δανεισμού των συμβόλων από το περιρρέον περιβάλλον, ώστε να πραγματοποιείται η καινή νοηματοδότηση εντός της Ορθόδοξης Εκκλησίας.



Μπορεί λοιπόν, χωρίς να παραθεωρούνται τα πολιτισμικά αγαθά, να κυριαρχεί στην ζωή μας η ελπίδα της πεντηκοστής και όχι η ψευδαίσθηση της μαγείας ή της υποταγής στα αλλότρια κεκτημένα.



* Ο Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας είναι εκπαιδευτικός (φυσικός β/θμιας εκπ/σης), πτ. θεολογίας και αρθογράφος.



[1] Πράξεις, Α', 15: «ήν τε όχλος ονομάτων επί το αυτό ωσεί εκατόν είκοσι…». Σημειώνω: 120=12χ10



[2] Πράξεις, Α', 15-26, ειδικά δε 17,23 και 26.



[3] Προέλευση του δωδεκαδικού συστήματος: «…Η ιερότητα του 12 φαίνεται ότι προέρχεται από το αρχαϊκό δωδεκαδικό σύστημα , που πιθανώς ήταν το μοναδικό σύστημα αρίθμησης κατά τη νεολιθική εποχή και παρέμεινε ως συμπληρωματικό του δεκαδικού μέχρι σήμερα...»,http://209.85.129.132/sea….cu4JucJ:www.esoterica.gr/forums/…x-a.

[4] Georrges Ifram, ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ, εκδ. Σμυρνιωτάκης, σελ. 66 γράφει ανάμεσα σε πολλά: «…Η σχετική επιτυχία αυτής της βάσης οφείλεται σίγουρα στα πρακτικά της πλεονεκτήματα, αλλά συζητείται ακόμα η καταγωγή της. Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν πολλές πιθανότητες να προέρχεται από το χέρι»



[5] Οι 12 μήνες, οι 12 ώρες, τα 60 λεπτά και δευτερόλεπτα (5χ12=60), οι δωδεκάδες σε κουζινικά, κλπ.



[6] Ιστορία και εξέλιξη των ημερολογίων: «…Η Αρχαία Ελληνική λέξη Μήνη για την Σελήνη, έχει την ίδια ρίζα με τη σανσκριτική Mas, τη Maonh των Αρίων. Όμως και ο αριθμός των μηνών, ο αριθμός 12, θεωρείται ιερός και έχει μια ιδιαίτερη θέση στο ημερολόγιο. Ο αριθμός 12 αποτελεί το γινόμενο των δύο τέλειων αριθμών 3 (ισόπλευρο τρίγωνο) και 4 (τετράγωνο). Η ιερότητα του αριθμού 12 φαίνεται ότι προέρχεται από το αρχαϊκό δωδεκαδικό σύστημα, που πιθανώς ήταν το μοναδικό σύστημα αρίθμησης κατά την νεολιθική εποχή και παρέμεινε ως συμπληρωματικό του δεκαδικού μέχρι σήμερα. Η δωδεκάδα, ο χωρισμός της μέρας και της νύχτας σε 12 ώρες και του έτους σε 12 μήνες αποτελούν κατάλοιπα του αρχέγονου δωδεκαδικού συστήματος αρίθμησης, πολλαπλάσιο του οποίου ήταν το εξηκονταδικό Ασσυροβαβυλωνιακό σύστημα.



Το 12 αντιπροσωπεύει τις 12 Ιεραρχίες των αρχαίων γραφών, που καθόριζαν με τη σειρά τους τους 12 αστερισμούς της ουράνιας ζωδιακής ζώνης. Έτσι σύμφωνα με τον Ησίοδο δώδεκα ήταν οι Τιτάνες, τέκνα του Ουρανού και της Γης, δώδεκα ήταν και οι Θεοί του Ολύμπου και εκτός από την Ελλάδα δωδεκάθεο είχαν οι Αιγύπτιοι, οι Βαβυλώνιοι, οι Ασσύριοι, οι Χαλδαίοι, οι Ελαμίτες, οι Χιττίτες, οι Ετρούσκοι, οι Ρωμαίοι και πολλοί άλλοι. Ο αριθμός 12 στους αρχαίους Έλληνες, Ρωμαίους και Εβραίους ήταν ιερός, τέλειος, τυπικός και ο αριθμός της πληρότητας. Ο αριθμός 12 είναι ένας αριθμός που τον συναντάμε σε όλους τους πολιτισμούς..», http://www.nea-acropoli-chania.gr/index.php?id=6&subj=Philosophy&article=29



[7] «…Αντιλαμβάνεται κανείς ότι τα πολύεδρα, ιδιαίτερα αυτά που ονομάζονται πλατωνικά, ενδιέφεραν τον άνθρωπο χιλιάδες χρόνια πριν. Αυτό το ενδιαφέρον ίσως συνοδευόταν από μια αποκρυφιστική φιλολογία γύρω από αυτά. Ο Πλάτων είναι ο πρώτος που τα χρησιμοποιεί, και τα πέντε, με συγκεκριμένο τρόπο κατασκευής προκειμένου να «οικοδομήσει» πάνω τους τη κοσμολογία του...», http://nicomedia.math.upatras.gr/~oxy/symmetry/symmetry_chap1.pdf



[8] «…Η στερεομετρία του Ευκλείδη χωρίζεται σε τρεις κλάδους. Τα πολύεδρα εμφανίζονται στο 11ο, 12ο, 13ο βιβλίο των Στοιχείων του Ευκλείδη…Τα πολύεδρα έχουν βρει πολλές εφαρμογές στην αρχιτεκτονική, στην τέχνη, στα κοσµήµατα, στη φύση (κρύσταλλα), στα γραφήματα, στη φιλοσοφία και στη λογοτεχνία… Πραγματεύεται τα πέντε, λεγόμενα, Πλατωνικά στερεά, τα οποία, ωστόσο, δεν ανήκουν στον Πλάτωνα. Τρία από τα προαναφερθέντα σχήματα οφείλονταιστους Πυθαγορείους, συγκεκριμένα ο κύβος, η πυραμίδα και το δωδεκάεδρο, ενώ το οκτάεδρο και το εικοσάεδρο οφείλονται στον Θεαίτητο. Η ονοµασία τους δόθηκε από τον Πλάτωνα, διότι τα µνηµονεύει στον Τίμαιο..».



ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ∆ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ, ∆ιαπανεπιστηµιακό – ∆ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών, «διδακτική και Μεθοδολογία των Μαθηματικών», ∆ιπλωµατική εργασία: ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΡΙΑ: ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΣΤΗ ΣΦΑΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΕΣ ∆Ι∆ΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ, Επιβλέπων Καθηγητής: ∆ΙΟΝΥΣΙΟΣ ΛΑΠΠΑΣ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΓΙΑΝΝΑΡΑΚΗ, Οκτώβριος 2005, Σελ. 7, http://www.math.uoa.gr/me/dipl/dipl_giannaraki.pdf



[9] Τα στοιχεία του Ευκλείδη (περ.325-265π.Χ.): «…Τα τελευταία βιβλία των στοιχείων ασχολούνται με τη στερεομετρία… Το ΧΙΙΙ κλείνει με την απόδειξη ότι υπάρχουν μόνο πέντε κανονικά πλατωνικά στερεά, τα οποία μπορούν να κατασκευαστούν από τρίγωνα, τετράγωνα και πεντάγωνα. Όλα τα στερεά κατασκευάζονται μέσα σε μία σφαίρα και υπολογίζονται τα αποστήματα- αποστάσεις από το κέντρο, των πλευρών των στερεών. Εδώ επανεμφανίζονται οι άρρητοι που περιγράφονται στο Χ. Και πέφτει η αυλαία μιας συμφωνίας σε 13 μέρη…. Τα Στοιχεία υπήρξαν το πιο σημαντικό εγχειρίδιο όλων τω εποχών… Τα Στοιχεία είναι το σύγγραμμα με τις περισσότερες εκδόσεις μετά την Αγία Γραφή«.http://www.mathsforyou.gr/arthra/tastihiatoyeyklidi.htm



[10] «…Τελειώνοντας ας πούμε λίγα λόγια για τα πυθαγόρεια πολύεδρα, που διαδραμάτισαν ουσιαστικό ρόλο στην ιστορία των ιδεών και ιδιαίτερα στην ιστορία της αρχιτεκτονικής. Τα κανονικά πολύεδρα σχηματίζονται από κανονικά πολύγωνα, ίδια για κάθε πολύεδρο τα πολύεδρα αυτά είναι εγγράψιμα σε σφαίρα και είναι πέντε στον αριθμό: το τετράεδρο, το οκτάεδρο, ο κύβος, το εικοσάεδρο και το δωδεκάεδρο. Είναι μετατρέψιμα το ένα στο άλλο, αλλά όχι οποιοδήποτε σε οποιοδήποτε. Καθένα από τα σώ­ματα αυτά αποδίδονταν και σε ορισμένο φυσικό στοιχείο: το τετράεδρο στη φωτιά, το οκτάεδρο στον αέρα, ο κύβος στη γη, το εικοσάεδρο στο νερόκαι το δωδεκάεδρο σ” ένα πέμπτο στοιχείο, που περικλείει όλα τα υπόλοιπα την πυθαγόρεια αυτή παράδοση ξαναβρίσκουμε στον πλατω­νικό Τίμαιο, ενώ έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην αρχιτεκτονική των κα­θεδρικών ναών και στην κατασκευή των βενετσιάνικων φαναριών…», http://www.ekivolos.gr/pithagorioi.htm



[11] Βλ. Η πυθαγόρεια αριθμολογία: «…Ο Πλάτων, έτσι, στον Τίμαιο (54δ- 55δ), παρουσιάζει τα τέσσερα από τα πέντε κανονικά πολύεδρα σχήματα, (το κανονικό τετράεδρο, το κανονικό οκτάεδρο, το κανονικό εικοσάεδρο, και το εξάεδρο ή κύβο), των οποίων η συστατική μονάδα είναι το τρίγωνο (ορθογώνιο και ισόπλευρο). Γίνεται ωστόσο λόγος και για τη σύσταση του πέμπτου πολύεδρου σχήματος, με την οποία ο Θεός προέβαλε το σύμπαν, διακοσμώντας και περιχαράσσοντάς το με αυτήν...», http://www.astro.gr/arxaia-sofia/isopsiphia/pyth-symbol.htm.

[12] «Το καθιερωμένο μοντέλο της κοσμολογίας προβλέπει ότι το σύμπαν είναι άπειρο και επίπεδο που διαστέλλεται κάτω από την πίεση της σκοτεινής ενέργειας. Εντούτοις, κοσμολόγοι στη Γαλλία και τις ΗΠΑ προτείνουν τώρα ότι, αντίθετα, το διάστημα θα μπορούσε να είναι πεπερασμένο, σχετικά μικρό και διαμορφωμένο όπως ένα δωδεκάεδρο. Ισχυρίζονται μάλιστα ότι ένα σύμπαν με την ίδια μορφή όπως το δωδεκάπλευρο πολύγωνο μπορεί να εξηγήσει καλύτερα τις μετρήσεις του Μικροκυματικού Κοσμικού Υποβάθρου – την ακτινοβολία που απέμεινε από τη Μεγάλη Έκρηξη – που οι χώροι με πιο κοσμικά σχήματα δεν μπορούν (JP Luminet και λοιποί. 2003 Nature 425 593)...», http://www.physics4u.gr/news/2003/scnews1101.html



[13] «…Οι δώδεκα Θεοί του Ολύμπου είναι οι κύριοι θεοί της Ελληνικής μυθολογίας που κατοικούσαν στη κορυφή του Ολύμπου. Οι Ολύμπιοι θεοί κέρδισαν την εξουσία νικώντας τους Τιτάνες Τιτανομαχία. Στην πραγματικότητα οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν κάποιο συγκεκριμένο δωδεκάθεο, αλλά υπήρχαν μεγάλοι και μικρότεροι θεοί και άλλοι που λατρεύονταν τοπικά π.χ. ο Δίας, ο Ποσειδώνας και ο Άδης ήταν οι μεγαλύτεροι θεοί, ενώ ο Διόνυσος ήταν μικρότερος θεός. Το δωδεκάθεο είναι έννοια που σχηματίστηκε από δυτικούς λόγιους τον 16ο-17ο αιώνα και έχει εμφανιστεί με διάφορες συνθέσεις ανάμεσα σε 14 θεούς.Οι θεότητες που, κατά παράδοση, αποτελούσαν το δωδεκάθεο είναι...», http://el.wikipedia.org/wiki/8eoitouOlympou.



[14] Ωσηέ, Αμώς, Μιχαίας, Ιωήλ, Οβδιού, Ιωνάς, Ναούμ, Αββακούμ, Σοφονίας, Αγγαίος, Ζαχαρίας, Μαλαχίας. Δωδεκαπρόφητο καλείται περιληπτικά το σύνολο των βιβλίων τους.



[15] Οι Καββαλιστές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις δώδεκα μεταθέσεις του Τετραγράμματου, (το απρόφερτο όνομα του Ιεχωβά): IHVH, VHIH, HIHV, HVHI, IHHV, IVHH, HVIH, VIHH,HHVI, HHIV, HIVH, VHHI.



[16] Η ζωτική ενέργεια που κυκλοφορεί μέσα στο σώμα με μια σειρά από μεσημβρινούς, αόρατα κανάλια που κυλούν κάτω από το δέρμα μας. Υπάρχουν 12 κύρια ζεύγη μεσημβρινών για κάθε πλευρά του σώματος. Σ' αυτά τα 12 κύρια ζεύγη βασίζεται και ο βελονισμός.



[17] Στην ψυχική Αλχημεία θεωρείται ότι η κάθαρση του «Εγώ» επιτυγχανόταν μέσω 12 φάσεων: Πύρωση, Συμπύκνωση, Στερέωση, Διάλυση, Πέψη, Απόσταξη, Εξάχνωση, Διαχώριση, Αποτέφρωση, Σήψη, Πολλαπλασιασμό και Προβολή.



[18] Ελευθεροτυπία, ΑΦΙΕΡΩΜΑ – 06/02/200, http://archive.enet.gr/online/online_issues?pid=61&dt=06/02/2001&id=18939924



[19] «…Ήσαν δε οι υιοί Ιακώβ δώδεκα. Υιοί Λείας: Πρωτότοκος Ιακώβ, Ρουβήν, Συμεών, Λευί, Ιούδας, Ισσάχαρ, Ζαβουλών. Υιοί δε Ραχήλ: Ιωσήφ και Βενιαμίν. Υιοί δε Βαλλάς παιδίσκης Ραχήλ: Δαν και Νεφθαλείμ. Υιοί δε Ζελφάς παιδίσκης Λείας: Γαδ και Ασήρ. Ούτοι υιοί Ιακώβ, οί εγένοντο αυτώ εν Μεσοποταμία της Συρίας…» (Γέν., 35, 21-26). Βλέπε και αναφορά του πρωτομάρτυρα Στεφάνου στις Πράξεις 7,8).



[20] Μ. Συναξαριστής, τ. ΣΤ', 30 Ιουνίου, σελ. 486, Εγκώμιον Νικήτα ρήτορος του Παφλαγόνος.



[21] Έξοδος 28, 21 με 29 και Έξ. 36, 33.



[22] Βασιλειών Γ', 4, 2-6, όπου αναφέρονται ονομαστικά οι δώδεκα υπουργοί – «άρχοντες»: «…και Ελιαρέρ και Αχιά υιός Σαβά γραμματείς. Και Ιωσαφάτ υιός Αχιλίδ αναμιμνήσκων και Βαναίας υιός Ιωδαέ επί της δυνάμεως και Σαδώκ και Αβιάθαρ ιερείς και Ορνία υιός Νάθαν επί καθεσταμε΄νων και Ζαβούθ υιός Νάθαν εταίρος του βασιλεώς. Και Αχιήλ ήν οικονόμος και Ελιάβ υιός Σαφ επί πατριάς και Αδωνιράμ υιός Εφρά επί των φόρων…».



[23] Βασιλειών Γ', 4, 7-19, όπου αναφέρονται ονομαστικά οι δώδεκα οικονόμοι – «καθεσταμένοι» ανά ονοματισμένη περιοχή «επί πάντα Ισραήλ».



[24] Μ. Συναξαριστής, τ. 6ος, ΙΟΥΝΙΟΥ Λ΄, σελ. 460 και 464. Βλέπε και κατά την εορτή του (17 Οκτωβρίου) http://www.snhell.gr/references/synaxaristis/search.asp?id=1694&search=3



[25] Έξοδος, ΙΕ', 27: «Και ήλθοσαν εις Αιλείμ, και ήσαν εκεί δώδεκα πηγαί υδάτων καιεβδομήκοντα στελέχη φοινίκων. Παρενέβαλον δε εκεί παρά τα ύδατα».



[26] «….ούτος ο εγκαινισμός του θυσιαστηρίου, ή ημέρα έχρισεν αυτό παρά των αρχόντων των υιών Ισραήλ τρυβλία αργυρά δώδεκα, φιάλαι αργυραί δώδεκα, θυϊσκαι χρυσαί δώδεκα, τριάκοντα και εκατόν σίκλων το τρυβλίον το εν και εβδομήκοντα σίκλων η φιάλη η μία, παν το αργύριον των σκευών δισχίλιοι και τετρακόσιοι σίκλοι, σίκλοι εν τω σίκλω τω αγίω θυϊσκαι χρυσαί δώδεκα πλήρεις θυμιάματος παν το χρυσίον των θυϊσκών είκοσι και εκατόν χρυσοί. πάσαι αι βόες αι εις ολοκαύτωσιν μόσχοι δώδεκα, κριοί δώδεκα, αμνοί ενιαύσιοι δώδεκα και αι θυσίαι αυτών και αι σπονδαί αυτών και χίμαροι εξ αιγών δώδεκα περί αμαρτίας…», (Αριθμοί, Ζ΄, 84-87).



[27] Έξοδος 24, 4.



[28] «…απ” ανατολών πυλώνες τρεις, και από βορρά πυλώνες τρεις, και από νότου πυλώνες τρεις, και από δυσμών πυλώνες τρεις», (Αποκ. 21, 12).



[29] Ματθ., 28, 19-20).



[30] O Αντίχριστος και το χρίσμα, Σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου http://www.parembasis.gr/2006/frames_06_06.htm



[31] Μηναίο, Ιούνιος, εκδ. «ΦΩΣ», σελ.216-219, αναφέρονται 26 Απόστολοι! Οι γνωστοί 11+1=12, ο Παύλος, ο Μάρκος, ο Λουκάς, Ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο Ιούστος που δεν κληρώοηκε, κλπ.



[32] http://www.orp.gr/?p=124#more-124



[33] Συνοπτική αναφορά γίνεται στο άρθρο, «ΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ», του πρ. Γεωργ. Κουγιουμτζόγλου. Εδώ ο συγγραφέας αναφέρει τους»11» που κάλεσε κατά χρονολογική σειρά ο Ιησούς και συμπληρώνει την δωδεκάδα με την εκλογή του Ματθία: http://www.pigizois.net/latreia/apostoloi.htm



[34] Μ. Συναξαριστής, τ. 6ος, ΙΟΥΝΙΟΣ Λ', σελ. 482-483.



[35] «Σύναξη Μητροπολιτών του Πατριαρχείου στο Φανάρι, Οι ιεράρχες θα εξετάσουν και τις εξελίξεις μετά την εκλογή του κ. Γκιούλ στην προεδρία – ΤΟ ΒΗΜΑ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΛ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΑΣ - Πέμπτη 30 Αυγούστου 2007», http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=87&artid=194529&dt=30/08/2007



[36] ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ, ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ, του Αρχιμ. Μαξίμου, Καθηγουμένου Ι. Μονής Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω,http://www.pigizois.net/pneumatikoi_logoi/monaxismos_theia_euxaristia.htm



[37] Ομιλία Σεβ. Μητροπολίτου Περγάμου κ. ΙΩΑΝΝΟΥ με θέμα: «Ο Επίσκοπος ως προεστώς της Ευχαριστίας» επί τη «εξηκονταετηρίδι» Σεβ. Μητροπολίτου Πατρών κ. Νικοδήμου – Διακίδειος Σχολή Λαού, 15 Ιανουαρίου 1999, http://www.i-m-patron.gr/keimena/pergamou_990115.html



[38] http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?c…./3.1.htm



[39] «Ή αποκατάσταση του ανθρώπου και του κόσμου στο χώρο της εκκλησιαστικής μας παραδόσεως» – Του Άρχιμ. Ιακώβου Καραμούζη, Ιεροκήρυκος Ί.Μ. Μυτιλήνης http://www.aegeantimes.gr/pigizois/pnevm_logoi/apokatastasi_anthropou.htm



[40] Μητροπολίτης Ιεραπύτνης και Σητείας Ευγένιος, εγκύκλιος επί τω Πάσχα (2008) http://www.104fm.gr/all-news/1-general-news/3248.html



πηγή: Αποικία Ορεινών Μανιταριών